"جاوید روستاپور" ...نه پروژه سامان بخشی یک نظام ملی در افغانستان.
استاد رحمت الله بیژن پور در سال 1330 در شهر سبز از توابع ولایت بدخشان، چشم به عالم هستی گشود. او مکتب ابتدایی را در ذادگاهش و بعداً از دانشگاه کابل سند لیسانس بدست آورد. آقای بیژنپور فعالیت خود را از عرصه ژورنالیزم آغاز کرده، و بعداً در زمینه های گوناگون، فعالیت های سیاسی داشته است.
وی در گرما گرم سیاست ورزی های افغانستان از بامداد آگاهی خود، پیرو یکسری اندیشه های بوده که مساوات و عدالت طلبی، را خط مشی خود میدانستند.
او از سال 1352 تا سال 1360 موضع گیری هایی بر علیه نظام وقت داشته است. آقای بیژنپور در سالهایی که جنگ بین تنظیم های جهادی در کابل جریان داشت به عنوان میانجی عمل میکرد، او در مربوطات وزارت اطلاعات و فرهنگ کار کرده و بیشتر از 400 مقاله به زبان دری نوشته دارد که اکثر مضامین وی در سایت های مهم و معتبر اینترنتی به نشر می رسد.
آقای بیژنپور هرگز از دریچه نگاه بر اوضاع سیاسی افغانستان بدور نبوده است او باور براین دارد که دیدگاه ما به مسایل افغانستان یک نگاه عمودی است و در مسایل افغانستان به حاشیه نرفته ایم.
او در سالهای پسین مانند هزاران برادر هم دیار، راهی دیار هجرت شد و مسؤولیت سرپرستی مهاجرین افغانستانی را بدوش داشت. به سلسله گفتگو با شخصیت های مطرح این بار به سراغ جناب ایشان رفتم تا در گفتگوی هفتگی ما به پرسش ها پاسخ ارائه بدارند.
س: جناب آقای بیژنپور لطف نموده بگویید که در راستای فعالیت های سیاسی تان در اروپا با چه چالش هایی روبرو بودید؟
ج: من بعد از سالهای 1379 خورشیدی به عنوان سرپرست وزارت مهاجرین به عنوان پناهنده به اروپا رفتم. در اروپا حوزه های فعالیت روشنفکری کم نیست.
باید گفت که بعد از پیروزی حکومت مجاهدین در افغانستان، هم عده زیادی به بیرون رفتند. به همین خاطر بیشتر از شش ملیون افغانستانی در سراسر دنیای مهاجر شدند و از این جمله بیشتر از یک ملیون مهاجر به غرب پناهنده شدند.
اما از جمله این شش ملیون مهاجر حد اقل سه الی چهار هزار نفر بود که صاحب اندیشه بودند و برای مسایل افغانستان فکر می کردند و من به عنوان یک پناهنده سیاسی در آنجا و کسی که مدعی هستم در برابر آزادی خواهی، در نشست هایی که در آنجا برگزار می شد اکثراً سهم داشتم و نسبت به این فعالیت ها خوشبین هستم، چون نشست و برخواست هایی که در آنجا صورت میگرفت واقعاً چشم گیر بودند. در آنجا کدام ممانعت و چالش فرا راه فعالیت های ما وجود نداشت.
س: و شما به عنوان مسؤول مهاجرین‌، وضعیت مهاجرین را در اروپا در این اواخر چگونه ارزیابی می کنید؟
ج: یکی از مشکلاتی که در برابر پناهندگان سیاسی در اروپا قرار دارد این است که در آنجا فعالیت سیاسی آنقدر معطوف به افغانستان نیست، بلکه آنجا تنها فعالیت های فرهنگی است،‌که یکسری از نشست و برخواست هایی را در میان کتله های مهاجرین افغانستان، در بیرون تامین می کند.
اما سیاست کردن و پیچیدن در مسایل افغانستان جز یک تبصره بیش نیست. محافل فرهنگی و اجتماعی بیش تر فعالیت می کنند و محافل سیاسی تبعات آن ساختار ها و سازمان فعلی که در افغانستان هستند وجود ندارند. به این ترتیب درحوزه سیاسی متأسفانه آهنگ نگاه سیاسی در اروپا آنقدرها مثبت نیست. از جانب دیگر نگاه ها هم در آنجا بیشتر اعتراضی است نه انتقادی. و مااگر صفوف عقیده مند و عقده مند را مقایسه کنیم، یقیناً که عقده مند ها صف شان بیشتر است.
آنجا در ناروی وبعضی جاهای دیگر فعالیت هایی داشتیم و تا هنوز هم در سویدن این مجموعه فعال است. غیر از آن هم انجمن های گوناگون در اکثر کشور های اروپایی فعالیت های فرهنگی خود را دارند.
از آن جمله رادیو برون مرزی صدایی زنان در سویدن و نهاد برون مرزی برای زنان افغانستان در سویدن که خانم فرشته حضرتی موسس این نهاد است و ما اکثر دوستان با ایشان دیگر همکاری داریم.
ما در این مدت در حوزه های فرهنگی جلسات مهم و سنگین را برگزار کردیم. حتا در زمینه های سیاسی و چالش های مسایل افغانستان را مورد بحث قرار دادیم. بنا براین آنچه در این زمینه در اروپا رو به راه شد نتایج آن از حوزه فعالیت ما در گذشته در افغانستان مثمر تر و هدف مند تر بود.
مهم تر از همه اینها در این اواخر کار بسیار موثر را که انجام دادیم، آقای حمزه و اعظی یکی از جامعه شناسان بسیار خوب ما و بنده هم در کنار ایشان نشست هایی را تحت عنوان بررسی تبعات آفات پناهندگی بر روان تمام خانواده های افغانستان که در مهاجرت زندگی میکنند، برگذار کردیم.
این جلسات را در ناروی، سویدن و دنمارک راه اندازی کردیم، که با کتله ها و گروه های عظیم از مهاجرین افغانستان در اروپا صحبت شده است. و این مسئله خوشبختانه منتج به نتایج بسیار خوب بود که یکسری از پیامد های نیک و اندوخته های بهتری از این نشست ها و مجالس برای مهاجرین دست دادتا حداقل عوامل شناخت بحران برای خیلی از افراد فراهم شد.
دیدگاه شما در اروپا در رابطه به نشست بن چگونه بود. که آیا این نشست پایان نابسامانی افغانستان است یا خیر؟
بعد از اینکه نشست بن برگذار شد، باور مان در زمینه های سیاسی بر این بود که چنین اجتماع به صورت بسیار فراگیر برگذار نشد، خیلی حلقات سیاسی افغانستان در این کنفرانس حضور نداشتند وهمین مسئله تهدیدی بود که وضعیت سیاسی آینده افغانستان را تحت فشار قرار می داد.
بناً باور ما بر این بود که ممکن است غربی ها و امریکایی ها علاقه داشته باشند یکسری از ترتیبات و مولفه ها را تعقیب کنند در زمینه استقرار یک نظام بر پایه یک نظام حامی خود. اما این نظام پاسخ برا ی آن نیاز های داخل افغانستان نیست. بناً همانطور هم شد. حالا دیده می شود که اعتراض های زیاد از جانب افراد و حلقات گوناگون مطرح شد که نشست بن، عامل یکسری از نابسامانی ها هم است. هر چند که آغاز یک مرحله از گفتمان و تفاهم سیاسی نیز شد. اما چالش، بیشتر از آن است که در گذشته بود...
به باور شما در راه اندازی این چالش امریکایی ها چقدر نقش مثبت و یا منفی دارند؟
به باور من امریکائی ها با دلیل یکسری از موجودیت پیمان های مهم سیاسی استراتژیک احتیاج داشتند که در افغانستان باشند،‌این مسئله از گذشته های بسیار دور در آرمان های سیاسی امریکا وجود داشت و در اهداف سیاسی امریکا منعکس بود. اما موجودیت روسها در افغانستان و ذهنیت های مساعد نسبت به نیرو های شرق و وابستگی ها و دلبستگی ها نسبت به کشور شوروی در آن وقت،‌مانع از تحقق چنین اهداف برای امریکا بود.
پس از سقوط دولت داکتر نجیب و تقویت مجاهدین برای جانشینی این اقتدار در افغانستان و برپایی حکومت مجاهدین برای امریکایی ها، این امید به وجود آمد و خیلی از بنگاه های اندیشه امریکا هم شورای روابط خارجی و هم (رن) « Ran) و هم بنگاه معطوف به مسایل افغانستان و شرق میانه و شرق دور بودند نظریات شان باعث شد امریکا بسیار رضایتمندانه وارد منطقه شد تا تحت ایجاد یک دولت نیم بند ملی در افغانستان اهداف خود را آشکار بکند.
س: آقای بیژنپور آیا امریکایها، نمی دانستند که تیمی را که روی صحنه آوردند در افغانستان تیم کار فهم نیستند، و یا اینکه آنها به چنین افراد نیاز دارند تا ثبات در منطقه تامین نشود؟
ج: بازهم بر میگردیم به نظریات آن دسته غربیهایی که برای مسایل افغانستان اندیشه می کنند،‌از جمله فوکویاما و دیگران؛آنها اعتقاد بر این دارند که ما در افغانستان احتیاج برای ایجاد یک دولت ملی و با ثبات نداریم. ایجاد ثبات در منطقه کاری بسیار سهل هم نیست؛ به خاطر اینکه حد اقل سه چهار دهه اخیر از بحران برای چالش های آینده در سرزمین ما سرمایه گذاری کردند پس مسایل این منطقه با تکیه بر مسأله تقویت پروژه بحران است، نه پروژه سامان بخشی یک نظام ملی در افغانستان.
س: شما بعد از ایجاد نشست بن حرکت بسوی کنگره را در بیرون از افغانتسان راه اندازی کردید،‌می شود از فعالیت و طرح برنامه های تان در رابطه به این موضوع صحبت نمایید؟
ج: حرکت بسوی کنگره ملی که در سال 2001 میلادی اندیشه فکری اش به وجود آمد، باور ما بر این بود که ما جامعه روشنفکری افغانستان هم از داخل و خارج یک آهنگ مشترک ملی را پیدا نماییم، که قادر باشیم حد اقل این جالش های مهم سیاسی باز مانده از دوران گوناگون در افغانستان را، راه حل نشان بدهیم و هم برای ایجاد یک دولت ملی و فراخور حال مردم افغانستان را زمینه ساز باشیم.
با وجود این طرح مشکل اساسی ما بر سر یک مسأله بود که دیدگاه ها و اندیشه ها هنوز آیدیالوژیک بودند. افراد و شخصیت ها بر آمده از محافل سیاسی بودند که یا کاملاً چپ نگاه می کردند به مسایل، درحوزه دانشهای مارکسیستی و بینش های مارکسیستی، و یا هم به صورت نهضتی به مسایل نگاه می کردند، که جنبش اخوان المسلمین و خیلی از نهاد های دیگر در افغانستان بسیار زیاد متکی به آن بودند.
پس در هر دو حال به اصطلاح حالت متعادل و نورمال این مسأله برای ایجاد تقویت اندیشه ملی وجود نداشت، ما تلاش را بر این مبنا گذاشتیم که حالا یک مقدار از زمان گذشت، و نیروهای روشنفکران افغانستان در حوزه بیرون زندگی کردند. با برداشت ها و تجربه هایی که از کشور های پیشرفته اروپایی دارند و آموزه هایی که از ساختار جامعه دموکراتیک دارند، برگردند و نگاه به مسایل افغانستان بکنند و بیشتر بازبینی بکنند. در حوزه بازاندیشی است که ما از مرزها و دیوارهای مقدس آیدیالوژیک عبور کنیم، و سازمان شکنی کنیم و پا از گذشته بیرون کنیم. و برای ساختار جامعه یک آهنگ ملی را به صدا بیاوریم. اما با کمال تأسف این طرح، پاسخ بسیار گرم خود را نداشت.
و گروهها به صورت بسیار محتاط و یواش یواش وارد این جریان شدند. و حرکت بسوی کنگره ملی، که میخواستیم برای اجتماع مناسب سیاسی در افغانستان، ستاد مشترک نیروهای سیاسی در افغانستان را پایه گذاری بکنیم، و زود به مرحله اعلام یک حزب نرسید، و متأسفانه جریان به مراد ما پیش نرفت.و تحولاتی که توسط غربیها در افغانستان سازمان داده شد، سرعت شتابش به مرحله ای بود که، این یکدیگر پسندی که ما سازمان داده بودیم در مرحله چندم قرار گرفت و پس از نشست بن شرایط شکل دیگری را به خود گرفت که حوزه روشنفکری در حاشیه قرار گرفت، به همین منظور هم است که حکومت افغانستان دچار عیب بزرگی است.
یعنی نبود شخصیت های متعادل و روشنفکران پرتجربه سیاسی در این نظام باعث شد که بحران تقویت پیدا بکند.
س: نظرشما در رابطه به فعالیت های احزاب مخالف از جمله شورای متحد ملی و جبهه ملی چگونه است؟
ج: با کمال تأسف احزاب مخالف از جمله شورای متحد ملی نیز کارشان به صورت بسیار پریشان پیش می رود.

                                                          برگرفته ازپیام مجاهد                               
در واقع آن جایگاهی که لازم است و دیگران فکر می کنند که شورای متحد ملی قادر است یکسری مسایل را تصریح بکند و سیاست گذاری را میزان بکند به سوی این نهاد ها در افغانستان. اما خود دچار یک نوع نابسامانی است.
تشکر