دانش جو ها ی دانشگاه بدخشان خواهان برکناری رئیس این نهاد شدند

فیض آباد (پژواک ٢٠قوس٩٠): محصلین دانش گاه ولایت بدخشان، دردومین روزاعتراضات شان بخاطر لت و کوب یک تن از استادان ؛ خواهان برکناری رئیس این دانش گاه شدند.یکتن از استادان دانش گاه ولایت بدخشان روز سه شنبه هفته گذشته؛ ازسوی افراد مسلح ناشناس در صحن این دانش گاه مورد لت و کوب قرار گرفت.

طارق پیمان یکتن ازاین دانش جویان به پژواک گفت :«رئیس دانش گاه در لت و کوب استاد ذبیح الله یکتن از استادان دانش کده ژورنالیزم این دانشگاه  ، دست داشته و باید برکنار شود.»

این دانش جو که به نماینده گی از معترضین در حضور والی بدخشان صحبت می کرد، افزود که ریاست دنش گاه تا حال نتوانسته امنیت استادان را تامین کند ورییس دانش گاه؛ خود در لت و کوب استادان دست دارد..

معترضین قطعنامه پنج ماده ای  را صادر کردند که در آن گفته شده است که رئیس دانش گاه باید برکنار شود، عاملین لت و کوب استاد ذبیح الله گرفتار ومحکمه شوند، امنیت استادان وردانش جویان دانش گاه باید تامین گردد.

شاه ولی الله ادیب والی بدخشان به پژواک گفت که این موضوع به جدیت بررسی می شود.

وی در حالی که دانش جویان  را به آرامش دعوت میکرد، گفت که این موضوع، نباید مانع حضور آنها در صنوف شان گردد.

در عین حال، عبدالقدیر مهال رئیس دانش گاه بدخشان، ادعای دانش جویان را رد کرده و به آژانس پژواک گفت که این موضوع به وی هیچ ارتباطی ندارد.

بر اساس معلومات منبع، استاد ذبیح الله بارها در دانش گاه به اختلافات سمتی و مذهبی دامن زده است .

مهال افزود که این موضوع چندمراتبه  به استاد ذبیح الله گوشزد شده بود؛ اما وی به آن توجه نکرده و روز سه شنبه هفته گذشته ؛از سوی افراد مسلح ناشناس مورد لت و کوب قرار گرفت.

به دلیل آنکه استاد ذبیح الله برای تداوی درمسیربدخشان –کابل  درحرکت بود، پژواک موفق به گرفتن نظر وی نشد.

گفتنی است که این برای اولین بار است که یک استاد دانش گاه بدخشان؛ از سوی افراد مسلح ناشناس مورد لت و کوب قرار می گیرد.

                   منبع : پژواک

احساس تلخ افغان بودن در یک لحظه غربت

مهدی زرتشت

فکر می کنم با وجود همه تلاش ها، گفته ها کمی به درازا کشید. این همه چیزی نیست جز یک درد دل در دفاع از خود مان، از وجود مان و از بودن مان. و در معنای فراتر از این، در دفاع از آزادی و انسانیت و عدالتی که سالهاست از آن خبری نیست یا هم در انزوای رقت انگیزی فرو خزیده است. اگر زندگی به گفته رومن رولان «یک سری مرگ ها و رستاخیزهاست» پس چه خوب که همه چیزش با افتخار شروع بشود و با همان افتخار و خوشی به پایانش برسد. امیدوارم در جریان خواندن این سطور، احساس کسالت و خستگی نکنید. اگر هم کردید، مرا مورد عفو قرار دهید.

هر مردمی، دارای هویت مشخص است. هویت یعنی چیزی که انسان به آن تعلق دارد و در نظر یک بیگانه، از این آدرس معرفی می گردد.

اما در این نوشته، هویت طبیعی افراد (منظور آنچه که طبیعت به انسان داده، یعنی نژاد و ساختمان فزیکی انسان) قابل بحث نیست. در این جا، آنچه که از واژه هویت منظور می گردد، قرار گرفتن یک شخص و همین طور یک جماعت در یک بخش و یا به اصطلاح در یک دسته است که به توسط داشته های فرهنگی و جغرافیایی و تاریخی و کارنامه های مختص به خود، با در نظر داشت سایر چیزها، تعریف و مشخص می گردد. در این تعریف، هویت ملی یک شخص از کشوری و جامعه ای گرفته می شود که شخص در آن تولد یافته و بزرگ شده است. بر طبق این طرز دید که بی گمان شایع ترین نوع دید در میان کشورهاست، شخصی که در یک کشور با فرهنگ، صنعت و اقتصاد بزرگ شده و متعلق به چنین جامعه و کشوری می باشد، مورد احترام است. چه آنکه این شخص قبل از همه، در چشم دیگران، به عنوان یک بخش از پیکر همان صنعت، فرهنگ و اقتصادی است که تا کنون مورد توجه عموم بوده است. بر عکس، کسی که در یک کشور پر از جنگ، فتنه و آشوب بزرگ شده و جامعه اش در حال حاضر در رکود فرهنگی، اقتصادی و سیاسی قرار دارد، اگر حتا خوب و با صفات انسانهای متعلق به جامعه و کشور نوع اول که ذکر آن رفت، باشد هم هویت کلی جامعه او و کشور او بر او حمل می گردد. آنگاه چنین فردی، از روی کشور و جامعه ای تعریف می گردد که فرد در آن بزرگ شده و متعلق به آن می باشد. بر این اساس، کسی که از کشور همیشه انتحار و انفجار و انسان کشی است، در نظر یک فرد بیگانه به عنوان یک انسان کش و دشمن بشر شناخته می شود. بر عکس، کسی که متعلق به کشورهایی با فرهنگ عالی، سیاست و اقتصاد می باشد، او نیز نماد همان داشته های فرهنگی خود می شود.

اما این احساس در دل کمتر کسانی ایجاد می گردد که هویت اش در دنیای خارج از زادگاهش، بر اساس چه معیار و ارزشی تعریف می گردد. ولی دقیقاً نمی دانم. شاید خیلی ها مثل خودم باشند که شاید نتوانسته ام آنها را شناسایی کنم. آنهایی که از این واقعیت کسالت بار، همیشه رنج می برند! هرچند که نمی توان این تقصیر را به دوش افراد انداخت چرا که قضاوتی چنین سطح بینانه دارند. چه تقریباً طبیعی به نظر می رسد که الف به عنوان یک شهروند مثلاً فرانسوی، دیدگاهش در مورد  به عنوان شهروند افغانستانی همان تصویر کلی سیاسی و واقعیت های موجود جامعه افغانستانی است. همان تصویر آتش، جنگ، توحش و رذالت های مفتضحی که در آن نه از ارزش انسان خبری است و نه از زندگی. تنها یک نوع دلخوشی خیلی کاذبانه که اکثراً با صفت های جانوران خشن و درنده صفت، خود شان را مورد تمجید قرار می دهند. در این ارتباط، البته می شود یک دلیل گفت و آن اینکه، الف به خاطری ب را (اگر حتا این ب انسانی تر از انسان باشد- به قول نیچه- که خودش بیشتر از دیگران از وضعیت رذالت بار و خفت بار جامعه اش رنج می برد) یک فرد وحشتناک می بیند که جامعه ب وحشتناک است. الف به خاطری ب را آدمکش می داند که آدمکشان جامعه ب، از کشتن آدم و قتل نفس ابایی نمی ورزند. گویی توحش و انسان کشی و بربریت در این جامعه تبدیل به یک فرهنگ شده است. البته دلیل کلی این طرز دید بدون شک این است که الف به عنوان یک شهروند فرانسوی از جامعه شناسی مردمی ب متعلق به کشور افغانستان و از واقعیت های جز به جز افغانستان بی اطلاع است. او فقط همان قدر می داند که افغانستان مرکز فعالیت های تروریستی است، او همان قدر می داند که زنان در افغانستان از حق و حقوق انسانی برخوردار نیستند، او همان قدر از افغانستان می داند که اجساد سوخته و نیمه جان در آتش انتحار و انفجار از جلو کامره های خبرنگاران رد می شوند! این است که هویت یک شخص در عالم غربت از روی کشورش و جامعه ای که در آن زندگی می کند، مشخص می گردد. اگر حتا ب هیچ ربطی به چنین اوضاع و سامان بی همه چیز، نداشته باشد؛ اما به قضاوت الف، او مظهر آدم کشی، انتحار، انفجار و تریاک فروشی است. ورنه منطقی به نظر نمی رسد که انسانی از انسانی دیگر و از نوع خودش بترسد و هراس ببرد.

اما هویت افغانی!

به گفته لاک «عقل طبیعی» بشر حکم می کند که افراد ملزم به حفظ آزادی خود باشند. آزادی که از طرف طبیعت به آنها داده شده است، هرگونه اعمال زور و فشار را که منجر به نفی آزادی افراد می گردد، منتفی می داند. در انطباق به این قرائت، هر گونه اسم، هویت و نشانی که بر انسان بر خلاف میل و اراده و آزادی اش، اعمال شده، در حقیقت آزادی او را بی رحمانه سلب کرده است. چون هویت واقعی بشر، با داشته های طبیعی تعریف می گردد، یعنی آن همه چیزی که طبیعت به آنها داده؛ زیرا از یکسو عقل حکم می کند که فرهنگ تنها داشته های اکتسابی انسانهاست. فرهنگ هیچ وقت ذاتی و فطری نیست. بر این اساس، آنچه که اصالت دارد، فطرت طبیعی انسان است. پس هر آن نام و شعار و عنوانی که از سر اجبار روی افراد گذاشته شود، در مخالفت با آزادی است. زیرا با این اجبار است که اساس خود فرد مورد تعرض قرار می گیرد. این است که اگر فلسفه انسانی را بر معیار عقل، مورد سنجش قرار بدهیم، آزادی انسانها در صدر تمام مسائل قرار می گیرد. همانگونه که یک هویت و نام اجباری و تحمیل شده، آزادی یک تعداد شهروندان یک کشور را بی رحمانه سلب کرده و به یغما برده است. (بخواهیم یا نخواهیم، اما سیر طبیعی زندگانی بشر به همین سمت پیش می رود. در ادامه این راه، حتا هیچ سدی نمی تواند جلو آن را بگیرد. پس عقل حکم می کند تا در جست و جوی راه عقلانی باشیم نه ادامه راهی که بر اساس موازین غلط، بنا شده و هویت افراد را نفی کرده است. زیرا طبیعتاً چیزی که بر خلاف خواسته های انسان به شکل اجبار و تحمیل بنا شده باشد، بخواهیم یا نخواهیم محکوم به زوال است.) اما وقتی از هویت ملی در کشوری حرف می زنیم که شهروندانش متعلق به ملیت های مختلف است، هویت ملی البته در صورت نیاز، جایز است. این هم زمانی جواز دارد که تمام شهروندان- متعلق به هر قوم، قبیله و ملیتی که هستند- باید آن را از صدق دل بپذیرند. یعنی در دادن هویت، نباید کوچکترین اجبار صورت بگیرد چه برسد به اینکه به زور شمشیر و تفنگ و چماق، بخواهیم هویتی را بر همه شهروندان تحمیل کنیم. این از اساس غلط است و بخواهیم یا نخواهیم محکوم به زوال است. زیرا انسانها فطرتاً آزاد اند و به آزادی نیاز دارند. آزادی در این معنا، مساوی به وجود انسان است. کسی که آزادی مرا سلب کرده به این معناست که آشکارا در صدد حذف من است. در این میان، من به حکم طبیعت، ملزم به دفاع از خودم هستم. با حفظ و با نظر داشت این اصل کلی، هویت افغانی حتا از منشأ مورد انتقاد قرار می گیرد. چه آنکه هویت ملی زمانی شکل می گیرد و هویت عینی پیدا می کند که هویت طبیعی افراد- به گونه ای که در ابتدای نوشته از آن تعریف گردید- مد نظر قرار داده شده، و با حذف آن، یک نام واحد که مورد قبول و پسند عموم باشد، در سطح کشور و با تشکیل یک دولت در نظر گرفته شود.

بگذریم از همه چیز. آنچه قابل بیان بود، بصورت خیلی خلاصه بیان شد. با یک اشاره خیلی کوتاه و مختصر. اما شهروندان افغانستان در عالم غربت، همه هویت یکسانی دارند: سمبول خشونت، قهر، انسان کشی، ناقضین قانون، مؤلدین میکروب های اجتماعی و فرهنگی، زارعین تریاک و هیروئین و در نهایت همه به عنوان انسان کشان بی رحم. این همه را کی به این شهروندان بیچاره داده است؟ گفته می شود در هر جایی که اسمی از افغان و افغانی (در عالم غربت) برده می شود، مردم از آنها فاصله می گیرند، فرار می کنند و حتا در بسیاری از جاها، اعلام انزجار و نفرت می نمایند. در چنین یک موقیعیتی از زندگی است که یک انسان حساس، با وجدان و شعور انسانی که دارد، اگر حتا سالها هم در میان آتش جنگ و فرهنگ کشی و انسان کشی افغانستان بزرگ شده باشد، رنج می برد. دلش می خواهد برود و با هر کدام از کسانی که با نام افغانی این چنین مشکل دارند، استدلال کند. اما به راستی راهی استدلال برای دفاع از خود مان باقی مانده است؟ و اصلا آیا اکنون ما به راستی هویتی داریم که معرف خود ما باشد و مورد قبول؟

در بسیاری از جاها وقتی کسی می پرسد اهل کدام کشورید، وقتی گفته شود، افغان، مخاطب با لبخند تلخ و تمسخر آمیزی می گوید: آها، تریاک، تروریست، انسان کش. با تمام دردی که از این واقعیت حاصل می شود، من به آنها حق می دهم. صعنتی ترین کشور مثلا شاید ده درصد موتر مورد نیاز تمام کشورهای جهان را تولید کند. اما افغانستان به تنهایی با همان جغرافیای کوچکش، 90 درصد تریاک جهان را تولید می کند. در خشن ترین و نا امن ترین کشور جهان، شاید بطور اتفاقی در طول سال بیشتر از چند انفجار رخ ندهد. در حالی که در افغانستان بطور اوسط ماهانه چند بار انفجار و انتحار صورت می گیرد و ده ها نفر قربانی می گردند. در بی سواد ترین کشور، مکاتب و مراکز تعلیمی به جای آنکه به آتش کشیده شود، اعمار و بازسازی می گردد اما در افغانستان، مکتب ها آتش زده می شود. و همین طور، تصویر فزیکی جامعه افغانستانی، نماد و نمونه خشن ترین و عجیب و غریب ترین فرهنگ در میان تمام کشورهای جهان است: زنها در میان خریطه ها همچون یک چاکلیت و کچالو زندگی می کنند، دولت مردان با شکل و ظاهر عجیب و غریب در محافل سیاسی ظاهر می گردند (که حتا برخی آداب نشستن بالای چوکی در یک محفل سیاسی را بلد نیستند: با لباس های محلی و آویزان از هر طرف پاهای لخت و یا چپلق دار شان را روی هم می اندازند و چنان ظاهر می گردند که گویی اینجا دیگر مرحله نخستین از زندگی سیاسی بشر در قالب گروهک های محلی تشکیل شده باشد)، فضای گفتمانی در افغانستان محدود و حتا ناشناخته و بیگانه، تکثرگرایی عام، همچنان بیگانه و دور از ذهن و نظر افراد، روحیه افراد سخت خشن و ملامت گر. و بسیاری چیزهای دیگر که قلم از گفتن آن همه، احساس خجالت و کسالت می کند. با این حال، من بیشتر از آن توقع ندارم که وقتی در عالم غربتم، کسی بهتر از این با من برخورد بکند. از سویی، اعتراض من از اینجاست من که افغانی نیستم، چرا برخی از این موجودات بی درک و شعور، مرا به اسم افغانی خطاب می کنند. اگر به لحاظ نوع باشد، انسانم و اگر به لحاظ تیره و ملیت سنجیده شود، هزاره هستم (درست است که هزاره بازهم یک اسم است. اما معرف جامعه ای است که بر اساس تیره طبیعی خود، مشخص می گردد) و هیچ گاه انکار هم نمی کنم. بر منبای اعتقادی که به قانون طبیعت دارم، خودم را متعلق به آن می دانم. من هیچ وقت افغان نیستم و نمی توانم باشم، چون نیستم. افغان اسمی متعلق به یک ملیت(پشتون) کشوری با نام فعلی افغانستان است که البته در معنای ملیت خود، مورد احترام من است- به تمام ملیت های بشری، احترام ویژه دارم، چون همه مربوطه به جماعت انسان است و در نهایت، همه مربوط به هستی و بخشی از هستی- اما خودم افغان نیستم. کشوری نیز که به آن متعلق ام و رگ و ریشه ام در آنجاست، هنوز هیچ اسمی ندارد. چون در آنجا عدالت وجود ندارد. در جریان تاریخ سیاه و سراسر نکبت آن، ظلمی صورت گرفته و نام یک قوم نام یک کشور انتخاب شده و سپس هویت و یا ملیت افراد بدون کوچکترین اختیار و یا رضایت از همین نام گرفته شده است.

فخر فروشی های جاهلانه و دلخوشی های کاذبانه!

ابتدا حکایتی را از زبان یک دوستم روایت کنم. او می گوید آقای کرزی رئیس جمهور کشور به خاطر گفتن شعر: گرندانی غیرت افغانی ام/ چون به میدان آمدی می دانی ام، بیست و پنج میلیون افغانی خسارت داد. بدین حکایت: چندی قبل (حدوداً دو سال پیش) روابط میان افغانستان و پاکستان به تیرگی گراییده بود. این امر سبب بروز یک سری تشنج، مخالفت ها و اعتراض در میان شهروندان دو کشور افغانستان و پاکستان شد. در ادامه این روند، شعر "غیرت افغانی" همچون ماده ای بیهوش زا، عقل و هوش یک تعداد را به اسارت گرفته و معترضین افغانی در کابل بالای سفارت پاکستان یورش برده و آن را به آتش کشیدند. در مقابل، شهروندان پاکستانی با حمایت سیاسی از سوی دولت شان، بر سفارت افغانستان در اسلام آباد یورش برده، و آن را به آتش کشیدند. چندی نگذشت که آقای کرزی با همان غیرت افغانی، با هزینه دولت سفارت را در پاکستان از نو ترمیم و باز سازی کرد با این غرور که غیرت افغانی دارد. به گفته او، هر چه قدر پاکستانی سفارت افغانستان را تخریب کند، او دوباره آن را بازسازی خواهد کرد. اما در مقابل، دولت پاکستان تا آنجایی سکوت کرد که بالاخره دولت افغانستان به محکومیت از سوی سازمان ملل، مجبور شد مبلغ بیست و پنج میلیون افغانی را به عنوان خسارت به سفارت پاکستان بدهد. این شد نتیجه غیرت افغانی! یعنی شعار پوچ و بی معنا و ناشی از بی عقلی محض.

من هم دوست دارم انسانها با غرور زندگی کنند. غرور به زندگی افراد سبک و سیاق خاصی می بخشد، غرور یک داده و بخشایش طبیعی است. اما غروری که خیلی عقلانی و سنجیده شده باشد نه غرور کاذبانه. ساختن هویت نیک و بد در دست خود ماست. ماییم که از خود تعریفی بیرون می دهم، ماییم که خود و جامعه و فرهنگ خود را به دیگران معرفی می کنیم. به اعتقاد من، غرور و افتخار به هویت و نام زمانی می تواند پسندیده و عقلانی باشد که ما داشته های فرهنگی نیکی داشته باشیم، غرور وقتی به ما می زیبد که کشورمان زیبا ترین، صنعتی ترین و مرفه ترین کشور با تاریخ درخشانی و زمان حال مناسبی در میان کشورهای جهان باشد. غرور و افتخار مکرر با تاریخ سراسر نکبت و بردگی، خیلی ناشیانه می نماید. من به این باورم که ابتدا باید به تمام اشتبهاهات گذشته و حال خود آگاه شویم و به آن اعتراف کنیم. زیرا سخن یکی از بزرگان است(اسم مشخص آن فعلا به ذهنم نیست) که می گوید اعتراف به گناهان (به مفهوم عام یعنی اعتراف به اشتباهات) خود گامی در راه رفتن به مسیر درست است. با این اعتراف، انسان نشان داده است که به اشتباهاتش متوجه شده و دیگر راه درستی را در پیش می گیرد. منظورم در اینجا فرد خاصی نیست. بلکه مخاطب من عموم کسانی است که بر هویت فعلی شان بی رحمانه و بدون کمترین مکث و تفکری، فخر می ورزند. مسلماً این تعداد به تعریف انسان شناسان مدرن، در قطار ابلهان قرار می گیرند. ابلهانی بیرون آمده از داستان "راز ناخدا" که با سرنوشت اسف بار، اما حال و هوایی به ظاهر خوشی را دارند و از سر نادانی به آن افتخار می ورزند.

خیلی دردناک است که به کرات دیده می شود، وقتی یک شهروند افغانی کار نادرستی را هم انجام می دهد، با افتخار تمام می گوید: من افغان هستم. من فکر می کنم ابتدا اینکه یک هویت نو باید ساخت. هویتی که معرف تمام مردم کشورم باشد. هویتی که با آن ملت ساخته شود، هویتی که مورد قبول همه باشد، هویتی که تحمیلی نباشد و آزادی انسانها را به اسارت نگرفته باشد، یک هویت مشترک، همه جانبه و متعلق به عموم. در ثانی، فخر به هویت فقط با ساختن فرهنگ والای انسانی معقول به نظر می رسد، با آزادی، با برابری، با عدالت، با سواد و دانش و آگاهی، با هنر و فلسفه، با اقتصاد و رفاه همگانی. افتخار به هویت چه معنا می دهد زمانی که نه آزادی داریم، نه فرهنگ داریم، نه دستآوردهای علمی و تجربی داریم و نه معیار عقلی برای سنجش همه چیز؟ فخر به هویت زمانی معنا می دهد که آزادی حاصل گردد، در سراسر کشور برابری و عدالت بوجود بیاید، 90 درصد تولید تریاک به صفر درصد کاهش پیدا کابد، خشونت و زورگویی و تحمیق سازی و توده سواری با هر عنوان و اوصاف گول زننده ای، به پایان راه خود برسد، صنعت رشد کند، مشارکت سیاسی به مفهوم راستین آن بوجود بیاید، فرهنگ گفتمان و بحث و باسواد سازی رشد کند، و تمام داشته های زندگی اجتماعی با اوصاف و خصایل دنیای مدرن و قرنی که در آن زندگی می کنیم، برابر گردد.

کلام آخر

با وجود این همه، در لحظه های نابی از غربت، اما انسانی از قلمرو کشوری به نام فعلی افغانستان، وقتی با احساسی انسانی به صلابت یک صخره، از این همه بی عدالتی ها و عصیان ها به تنگ می آید، دلش فقط برای زادگاهش، کشورش، آزادی و برابری تنگ می شود. شرف مرده است و از درک و شعور انسانی خبری نیست. او از فخر فروشی های کاذبانه دلتنگ می شود و نومیدانه بر بع بع جماعتی که چندین قرن از حکومت عقل و آگاهی و انسان دوستی به دور مانده اند، و جماعتی نیز که جز استثمار و استحمار جامعه انسانی، چیزی در ذهن نمی پروند، لبخند تلخ و گزنده ای سرمی دهد، با هویتی که متعلق به عموم مردم کشورش نیست، او خود را آن قدر بی هویت می یابد که چاره ای ندارد جز اینکه به خودش بگوید: اکنون تنها فقط یک موجودم با یک نام: انسان! فقط و فقط. نه هویتی دارم و نه کشوری. دنیا تنها دهکده ای کوچکی در میان جماعت کهکشان هاست که من فقط پاره ای از تن اویم. او در این میان، تنها با اراده که از ابتدای خلقت بر خویشتن اش تحمیل شده، زندگی می کند و روی این خاکدان به باطن گذرا و خالی از معنا، پرسه می زند. ولی با خود می اندیشد: از میان هزاران سخن در باب معنا و هستی، اما از کنار این سخن نمی توان به سادگی گذشت که به گفته کوئلیو:«هدف زندگی در هر لحظه ای زندگی است» پس ما هم برای یک لحظه بودن، به دودمانی از خود مان نیاز داریم. دودمانی که با عسرت و عصیان و آشفتگی های مفتضح انسان، روز به روز چونان هر یکی از ما، به سوی انزوای محض فرو می رود! اما نا امیدی شرط پیروزی نیست و راه زندگی هنوز هم باقی است. اگر حتا نیم لحظه نفس بزنیم، به زندگی نیازمندیم. این قله دشوار و سراسر نکبت مستلزم فتح کردن است اگر پشت آن، حتا خلای پوچ تر از خواب در انتظار مان باشد.

جمهوری سکوت 

گزارشی از حمله به سفارت انگلیس و باغ قلهک در تهران !

سفارت انگلیس در خیابان فردوسی و باغ قلهک تهران (یکی از مراکز سیاسی این کشور در تهران) عصر دیروز ۸ آذر (۲۹ نوامبر) مورد حمله عده ای دانشجوی بسیجی که به سیاست های انگلیس در قبال ایران اعتراض داشتند قرار گرفت بطوریکه معترضین در شعارهای خود سفارت انگلیس را لانه جاسوسی عنوان کردند و خواستار تعطیلی کامل سفارت انگلیس شدند. 

به نقل از خبرگزاری ها، تعدادی از دانشجویان خشمگین که قصد تصرف سفارت را داشتند، کوکتل مولوتف و سنگ به داخل سفارت پرتاب کردند و شیشه های سفارت را شکستند و طولی نکشید که گوشه ای از ساختمان کوچک پشت درب اصلی سفارت نیز آتش گرفت". دانشجویان بسیجی پس از تجمع مقابل سفارت انگلیس از در سفارت بالا رفتند و پرچم این کشور را به پائین کشیدند و آن را آتش زدند.

در همین حال باشگاه خبرنگاران صدا وسیما اعلام کرد: "دود حاصل از آتش گرفتن تجهیزات این سفارتخانه در خیابان های اطراف سفارتخانه دیده می شود. دانشجویان از موانع آهنی داخل سفارت انگلیس نیز عبور کرده و وارد ساختمان های اداری این سفارتخانه شدند و قاب عکس ملکه انگلیس توسط دانشجویان ایرانی پایین کشیده شد. حضور دانشجویان در ساختمان های اداری سفارت انگلیس ادامه دارد و در حال جمع آوری اسناد از این لانه جاسوسی هستند کارمندان این سفارتخانه از درب دیگر گریختند." سرانجام با حضور سردار رادان جانشین فرمانده نیروی انتظامی و دادن التیماتوم به متصرفین سفارت انگلیس، این افراد از داخل سفارت به بیرون رانده شدند                                                                                                                                                                                                                                        منبع نامه های ناخواسته ی انترنیتی

 اسماعیل یون                                                     ملاعمر

دربرنامه ی مستقیم"دیدگاه"که دوشنبه29میزان1387خورشیدی برابربه20اکتوبر 2008 ازتلویزیون خصوصی آریانا درکابل منتشرشد فردی به نام اسماعیل یون نکات جالب وشگفت آوری رادرموردآیدئولوژی وجنگ طالبان اظهارکرد. شگفتی ابراز نظروتحلیل های اوبه هیئت ظاهری وهویت موصوف نیزبرمی گشت که به عنوان استاد پوهنتون کابل، عالی ترین مرجع علمی واکادمیک افغانستان باظاهر مدرن وبا کراوت ونکتایی درپشت مگرافون برای انجام یک تحلیل وبحث سیاسی وعلمی قرارداشت. نکته ی دیگری که مایه ی شگفتی باور ودیدگاه او درمورد آیدئولوژی طالبان می شد، به زمان بیان دیدگاه او تعلق می گرفت. طالبان سه روز پییش (16اکتوبر)ازاین اظهارات اسماعیل یون 30 نفر اهالی ولایت لغمان را درمسیر قندهار-هرات به قتل رساندند. سخنگوی آنها این کشتار را پذیرفت ومقتولین را سربازان ارتش ملی ساکن لغمان خواندکه به دعوت گلاب منگل والی هلمندعازم آن ولایت بودند. طالبان برخی از این افراد رادرسرک عمومی همچو گوسفند سربریدند. اما علی رغم این جنایت هولناک، شخصی که استادپوهنتون درشهرکابل پایتخت افغانستان بود و نه همچو باقیافه ی ظاهری طالبان با رییش دراز(بلند)وعمامه برسر، بلکه باریش تراشیده، با کراوت و نکتایی به گردن آویخته، آیدئولوژی طالبان را آیدئولوژی دینی ومذهبی، گروه طالبان راگروه غیرقومی وجنگ آنها رامقاومت اعتقادی وارزشی خواند. پرسش اصلی این است که دیدگاه وتحلیل اسماعیل یون تا چه حدی یک دیدگاه درست وتحلیلی منطبق برضابطه های علمی و همسو باصداقت وبیطرفی درمعرفی هویت وعملکرد دیروز وامروزگروه طالبان است؟ تأثیر اینگونه نگرش ها وتحلیل ها براوضاع بحرانی وبی ثبات افغانستان چیست؟ 

طالبان؛ گروه غیرقومی:

اسماعیل یون گروه طالبان افغانستان رایک گروه غیرقومی خواند. او جهت اثبات این ادعایش به این نکته اشاره کردکه طالبان درگذشته ودردوران حاکمیت شان گروه قومی نبودند واکنون نیزگروه قومی نیستند.

اماآیا واقعاً طالبان درگذشته گروه قومی نبودند واکنون نیزچنین است؟

درپاسخ به پرسش بالابهتراست تابه جای استدلال وبحث که نویسندگان و تحلیلگران خارجی وداخلی نیزبه آن پرداخته اند مستقیماً به سراغ تشکیلات طالبان دردوران حکومت شان رفت ونمونه هایی ازعملکردآنها راتذکرداد.

رهبران ، فرماندهان ومسئولین طالبان دردوران حکومت شان باتعلقات قومی و ولایت های مربوط ی شان بدین شرح بود:

ملاعمر رهبر طالبان،  پشتون ازقندهار

ملامحمدربانی رئیس شورای سرپرست طالبان درکابل، پشتون ازقندهار

 ملامحمدحسن معاون شورای وزیران حکومت طالبان، پشتون ازقندهار

مولوی عبدالکبیر معاون شورای وزیران بخش اقتصادی، پشتون ازپکتیا

 ملاعبیدالله وزیردفاع طالبان پشتون، ازقندهار

ملا عبدالرزاق وزیرداخله حکومت طالبان، پشتون ازقندهار

ملا عبدالوکیل متوکل سخنگوی ملاعمر وسپس وزیرخارجه، پشتون ازقندهار

ملاغوث وزیر خارجه، پشتون ازقندهار

ملاآغاجان معتصم وسپس ملاحاجی محمد وزیران مالیه، پشتون ازقندهار

ملامحمدیحی وزیر آب وبرق، پشتون ازقندهار

ملاشهید ورور وزیرفواید عامه، پشتون ازقندهار

 ملا عباس آخند وزیرصحت عامه، پشتون ازقندهار

ملا حبیبب الله وزیر ترانسپورت پشتون ازقندهار

مولوی یارمحمد وسپس ملااحمدالله مطیع، وزیر مخابرات پشتون ازقندهار

 ملانورالدین ترابی وزیرعدلیه، پشتون ازقندهار

ملاحاجی محمد وزیرمالیه ویک دوره رئیس بانک مرکزی، پشتون ازقندهار

قاری احمدالله رئیس امنیت دولتی، پشتون ازغزنی

ملاامیرخان متقی وزیر اطلاعات وکلتور ویک دوره رئیس عمومی اداره امور، پشتون ازهلمند وساکن لوگر

حمدالله نعمانی وزیر تحصیلات عالی ویک دوره شاروال کابل، پشتون ازغزنی

 قاری محب الله وزیر تجارت وسپس وزیر حج واوقاف، پشتون ازهلمند

مولوی جلال الدین حقانی وزیرسرحدات، پشتون ازپکتیا

ملاعبدالرزاق وزیرتجارت، پشتون

احسان الله احسان رئیس بانک مرکزی، پشتون از پنجوایی قندهار

ملاعبدالطیف منصوروزیرهوانوردی ویک دوره وزیر زراعت  پشتون از پکتیا

ملاطاهرانوری رئیس عمومی اداره امورویک دوره وزیرمالیه ووزیرپلان، پشتون ازپکتیکا

ملامحمدعمرفاروقی رئیس احصایه ی مرکزی، پشتون ازپکتیکا

مولوی سیدمحدحقانی معین وزارت خارجه، رئیس اداره امور وسفیر حکومت طالبان، پشتون ازقندهار

مولوی خلیل الله فیروزی رئیس اکادمی علوم، پشتون ازپکتیکا

مولوی نجیب الله حقانی معین وزارت مالیه، پشتون ازکنرها

مولوی عبدالرحمن زاهد معین وزارت خارجه، پشتون ازلوگر

ملاعباس ستانکزی معین وزارت خارجه، معین وزارت صحت عامه، پشتون ازلوگر

مولوی ارسلارحمانی معین وزارت تحصیلات عالی، پشتون ازپکتیا

ملا سعدالدین سعید معین وزارت فواید عامه، پشتون

ملاالله داد آخند معین وزارت مخابرات، پشتون ازقندهار

ملاهوتک معین وزارت اطلاعات وکلتور، پشتون

مولوی نورجلال معین وزارت داخله، پشتون

مولوی عزت الله معین وزارت پلان، پشتون،

ملا رحمت الله آخند لوی درستیز، پشتون

ملاعبدالحمید آخندزاده،مولوی دیوبندی، مولوی محمودالله بالترتیب معاونین اول، دوم وسوم بانک مرکزی، پشتون از قندهار، لوگر وزابل

ملافیضان معین وزارت تجارت، پشتون از پکتیا

سید عبدالغفور رئیس عمومی سره میاشت، پشتون ازقندهار

مولوی روحانی رئیس پوهنتون کابل، پشتون ازپکتیا

مولوی قلم الدین رئیس امر به معرف و نهی ازمنکر، پشتون ازلوگر

ملامحمدحسن والی قندهار، پشتون ازقندهار

ملایارمحمد والی غزنی، پشتون ازقندهار

ملاخاکسار، رئیس زون شمال غرب، پشتون ازقندهار

ملاخیرمحمدخیرخواه والی کابل وهرات ویک دوره وزیرداخله پشتون ازقندهار

ملامحمدفاضل رئیس نیروی زمینی، ملا جمعه خان، ملامحمدیونس، ملامحمدگل، ملامحمدعزیزخان وملا محمدطاهر قوماندانان فرقه وهمه پشتون. قوماندانان معروف طالبان که فرماندهی وصلاحیت جنگ وجبهات را داشتند همه پشتون وبیشتر ازقندهار بودند. مانند: ملابرادرآخند، ملا دادالله،ملابورجان وغیره  

افراد متعلق به سایر اقوام افغانستان درحکومت طالبان عبارت بودند از:

قاری دین محمد وزیرپلان ویک دوره وزیرتحصیلات عالی، تاجک ازبدخشان

ملاسیدغیاث الدین آغا وزیرمعارف، ازبک ازفاریاب

ملاعبدالرقیب وزیرشهدا ومعلولین، تاجک ازتخار. البته ازهزاره های افغانستان و مذهب تشیع هیچ کسی درکابینه ی طالبان وحتی درسطح معینت وریاست  دروزارت خانه ها قرار نداشت.

یکی از نکات دیگری که طالبان را برخلاف ادعای اسماعیل یون به عنوان یک گروه تبعیضگرا ومتعصب قومی درافغانستان نشان داد، برخورد آنها با قوماندانان تنظیم های مجاهدین بود. طالبان جنگ خودرا علیه حکومت مجاهدین بنام جنگ با نیروی شروفساد عنوان کردند و قومندانان تنظیم ها را قوماندانان شروفساد نامیدند. اما درعمل آنها قوماندانان پشتون این حکومت و تنظیم ها رادرکابل وولایات شمال افغانستان درکنارخودگرفتند و شریک حاکمیت خود ساختند، برخلاف قوماندانان غیر پشتون رابنام شروفسادموردتعقیب قراردادند وبا آنهابه جنگ پرداختند. به گونه ی مثال طالبان این قوماندانان تنظیم های مجاهدین راتنها باانگیزه ی قومی شامل دستگاه اقتدار وحاکمیت خودکردند:

انور خان ازشکردره کابل، عارف خان ازقندز ، شمس الرحمن ازنهرین بغلان،عبدالروف خان ازتگاب، حبیب افغان ازشمالی، قوماندانان جمعیت اسلامی،  ناصر ازقندز قوماندان محاذ ملی، باقی ازتالقان قوماندان حزب اسلامی مولوی خالص، غلام ازخان آباد قوماندان اتحاد اسلامی، ارباب هاشم ازقندز، اختر وامیرجان ناصری ازبلخ، مجیدپاچا خان ازتاشقرغان، سیدرحمن وبشیرخان ازبغلان، قوماندانان حزب اسلامی حکمتیار، حضرت گرگری ازبلخ قوماندان نیروهای دوستم وملک و. . .    

درحالیکه قومی بودن گروه طالبان یک پدیده ی روشن وغیرقابل بحث است، اما بین قومی بودن گروه طالبان و نمایندگی آنها ازقوم پشتون تفاوت عمده وجود دارد. عملکرد طالبان گویای قومی بودن این گروه وتعصب وتبعیض آنها برمبنای قومیت است، اما آنها را نمی توان نماینده ی قوم پشتون درافغانستان به حساب آورد. به عبارت دیگر قومی بودن گروه طالبان به این معنی نیست که آنها ازمنافع ومصالح قوم پشتون درافغانستان دفاع می کنندو عملکرد شان درجهت منافع پشتونها است. طالبان با عملکردهای خود بی اعتمادی، کینه وخصومت قومی را در افغانستان تشدیدکردند وعمیق ساختند. تشدیدبی اعتمادی و دشمنی میان اقوام دریک کشورچند قومی به نفع هیچ گروه قومی نیست. من به این باورنیستم طالبان منافع ومصالح پشتونها رادرافغانستان تأمین می کند. به یقین می توانم بگویم که اکثریت روشنفکران پشتون کشوربامن دراین دیدگاه همنوا هستند. گروه طالبان چه ارمغانی رابرای جامعه ی پشتون آوردند؟ آیا مکتب سوزی، زرع وقاچاق موادمخدر وتشویق جوانان پشتون به حملات انتحاری منافع پشتونها است؟

"آیدئولوژی"! دینی ومذهبی:

اسماعیل یون آیدئولوژی طالبان را آیدئولوژی دینی ومذهبی خواند.

قبل ازهمه بایدگفت که بکاربردن مقوله ی آیدئولوژی برای اندیشه وعملکردطالبان غیرعلمی ونادرست است. حتی بسیاری ازدانشمندان علم جامعه وسیاست برسر کاربرد این مقوله درمورددین ومذهب بحث و اختلاف دارندکه آیا می توان مقوله ی آیدئولوژی رابه باورها واعتقادات دینی ومذهبی تعمیم دادو در درون تعالیم ومعارف دینی به سراغ آیدئولوژی رفت؟ صرف نظر ازدرستی ونادرستی این نظریه واستنتاج از آیدئولوژی، باورمن این است که طالبان یک گروه جنگجو، عقده مند، بدوی، وابسته به حلقه های مختلف استخبارات خارجی، مرتبط به گروه های مافیایی قاچاق مواد مخدر وفاقد هرگونه آیدئولوژی درعرصه ی سیاست، اقتصاد وجامعه هستند. برداشت طالبان ازدین ومذهب، برداشت بدوی، غیر علمی، متشتت، متناقض، متحجرانه وجاهلانه است. طالبان نه به عنوان یک گروه منسجم و یکپارچه، بلکه به عنوان افراد ودسته های مختلف تصورات وبرداشت های خودرا ازدین ومذهب به نام تعالیم واحکام شریعت اسلامی ارائه می کنند. دربسا موارد و مناطق این برداشت هابا تناقض وتضاد برمبنای سلیقه وسطح سواد ومعاشرت اعضای مسئول طالبان بیان می شود.

من نمیدانم که اسماعیل یون به حیث استادپوهنتون تا چه حدی درمورد معارف وتعالیم اسلام ومذاهب اسلامی آگاهی دارد؟ او درزمانی آیدئولوژی طالبان را دینی ومذهبی گفت که طالبان سه روزقبل از این گفته های او سی نفر ازمسافرین  شاهراه قندهاررابه گونه ی وحشت ناکی به قتل رساندند. ویک روزبعد مدیرمکتب و یک معلم رادرپکتیا کشتند. آیا اسماعیل یون درکتاب دینی و مذهبی به چنین فتوا وتعلیم دینی ومذهبی برخورده است که مسلمانها معلمان مکاتب رابکشند، مکتب هارا بسوزانند ومردم رامثل حیوانات سرببرند؟ مثلاً اگرهمین ادعای سخنگوی طالبان درست باشدکه 27نفر لغمانی به درخواست گلاب منگل والی هلمند از لغمان عازم هلمند بودند، آیا دراین صورت دین ومذهب اسلام حکم می کند که طالب ها این افراد را ازموترها پایین کنند و بکشند؟ آیا اسماعیل یون درمورد قصاص و قتل در اسلام وبرمبنای شریعت اسلامی معلومات داردکه طالبان رابا این همه انسان کشی های شان دارای آیدئولوژی دینی ومذهبی می خواند؟

درهمین روزیکه اسماعیل یون طالبان را دارای آیدئولوژی دینی و مذهبی خواند، دوروز پیش آنها دوعضو معارف ولایت پکتیا راکشتند. یکی از آنها معلم بود. وظیفه اش تعلیم اطفال پکتیا بود. به یقین که آن معلم درس غیراسلامی هم به شاگردان ارائه نمی کرد. اما چرا طالبان آنها را به قتل رساندند؟

روزی پیغمبر اسلام(ص) واردمسجد درمدینه شد. دو گروه را دیدکه مصروف هستند. گروهی مشغول ذکر وعبادت وگروهی مصروف تعلیم وآموزش. پیغمر(ص) گفت هردو گروه خوب است، اما این ها که درس می خوانند برتراند و خودش رفت با آنها نشست و فرمود که من معلم فرستاده شده ام.

باری در یکی ازجنگ های زمان پیغمبر اسلام(ص) جمعی از مخالفین یا کفار اسیر شدند. پیغمبر آزادی آنها را دربرابر این کارشان تعیین کرد که اگر هراسیر باسواد، خواندن ونوشتن را به یک طفل مسلمان درمدینه بیاموزد، او آزاد است.

حالا من نمیدانم که این طالبان با این معلم کشی و مکتب سوزی چگونه آیدئولوژی اسلامی دارندکه اسماعیل یون شیفته ی آن آیدئولوژی دینی ومذهبی طالبان شده است؟

جنگ طالبان؛ مقاومت ارزشی واعتقادی:

اسماعیل یون جنگ طالبان درافغانستان را مقاومت ارزشی واعتقادی خواند.

مسلم است که وقتی اسماعیل یون جنگ طالبان رایک مقاومت اعتقادی و مقاومت دردفاع ازرزش ها واعتقادات می خواند، به حقانیت این مقاومت و پیروزی آن نیز باوردارد. این پیروزی طبیعتاً با شکست نیروهای غربی درافغانستان وسرنگونی دولت افغانستان حاصل می شود. اما پرسش مهم این است که اسماعیل یون درفرجام پیروزی مقاومت طالبان چه خوابی را برای افغانستان می بیند؟

صرف نظرازاین نکته که خواب اسماعیل یون درفرجام پیروزی مقاومت ارزشی طالبان تعبیر می شود یا نه، این نکته قابل بررسی است که آیا جنگ طالبان، مقاومت ارزشی و اعتقادی است؟ چون اسماعیل یون طالبان را یک گروه غیر قومی خواند وآیدئولوژی طالبان را آیدئولوژی دینی ومذهبی گفت. بدون تردیدمنظور او از مقاومت ارزشی واعتقادی طالبان مقاومت در راه ارزش ها واعتقادات اسلامی است. اگر چنین باشد پس این مقاومت ارزشی و اعتقادی چرا درسراسر افغانستان گسترش نمی یابد و چرا تمام مردم افغانستان وتمام اقوام ساکن افغانستان دراین مقاومت ارزشی و اعتقادی با طالبان سهیم نمی شوند؟ چرا طالبان درارزگان، هلمند وزابل مکتب را می سوزانند، معلمین را می کشند و برای کشتن نیروهای داخلی وخارجی دست به حمله های انتحاری می زنند؛ اما دردایکندی و درورسج وفرخار مردم به جای جنگ وانتحار ومکتب سوزی دختران وپسران خودرا به مکتب می فرستند وبرای تعلیم بهتر فرزندانشان، خود به معلمین حقوق اضافی می پردازند؟ آیا کسانیکه دراین مقاومت طالبان را همراهی نمی کنند، ایمان به ارزش ها و اعتقادات دین ومذهب ندارند؟ شاید طالبان واسماعیل یون به این پرسش نه بگویند. اما واقعییت چنین نیست. بسیاری از کسانیکه درافغانستان مخالف طالبان هستند وجنگ آنها رامشروع نمی پندارند، دین ومذهب را حتی بهتر ازطالبان میدانندوبه اعتقادات وارزش های دینی ایمان دارند. اماهرگز جنگ طالبان را، مقاومت ارزشی واعتقادی نمی دانند.   

تأثیر دیدگاه های حمایت ازطالبان در اوضاع افغانستان:

حمایت از افکارطالبان وجنگ طالبان به خصوص ازسوی کسانیکه درلباس وقیافه ی روشنفکر وتحصیل یافته ظاهر می شوند، یک خبط جبران ناپذیر است. به ویژه حمایت برخی ازروشنفکران وتحصیل یافتگان جامعه ی پشتون که بدون تردید شمارشان بسیار معدود وقلیل است اشتباهی شمرده می شودکه زیان آنرا قبل ازهرگروه وجامعه ی قومی دیگر، پشتونها درافغانستان بدوش می کشند. همسویی باطالبان وافکار طالبانی، همسویی با مکتب سوزی، همراهی با کشتار معلمین، تأیید سربریدن انسانها، حمایت از تفرقه وعصبیت های قومی وزبانی، پشتیبانی ازجهل وتحجر و بدرازا کشاندن بحران بی ثباتی وجنگ در افغانستان است 

اکرام اندیشمند     

حکومتداری در افغانستان از بن اول تا بن دوم

Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift: ملک ستیز، پژوهشگر امور بین المللی

واژۀ حکومتداری که در برخی متون به نام «حکومتداری خوب» نیز آمده است، به معنای ارایۀ خدمات عادلانه، به موقع و متناسب منابع یک دولت، برای شهروندان آن، از طریق ادارۀ عامۀ یک نظام، با رعایت اصول تخصصی مدیریت و رهبری می باشد.