تماس با من
پروفایل من

آرشیو وبلاگ

خانه آرشیو وبلاگ اسفند ٩٠ بهمن ٩٠ دی ٩٠ آذر ٩٠ آبان ٩٠ مهر ٩٠ شهریور ٩٠ امرداد ٩٠ تیر ٩٠ خرداد ٩٠ اردیبهشت ٩٠ فروردین ٩٠ اسفند ۸٩ بهمن ۸٩ دی ۸٩ آذر ۸٩ آبان ۸٩ مهر ۸٩ شهریور ۸٩ امرداد ۸٩ تیر ۸٩ خرداد ۸٩ اردیبهشت ۸٩ فروردین ۸٩ اسفند ۸۸ بهمن ۸۸ دی ۸۸ آذر ۸۸ آبان ۸۸ مهر ۸۸ شهریور ۸۸ امرداد ۸۸ تیر ۸۸ خرداد ۸۸ اردیبهشت ۸۸ فروردین ۸۸ اسفند ۸٧ بهمن ۸٧ دی ۸٧ آذر ۸٧ آبان ۸٧ مهر ۸٧ شهریور ۸٧ امرداد ۸٧ خرداد ۸٧ اردیبهشت ۸٧ بهمن ۸٦ دی ۸٦ آذر ۸٦ خرداد ۸٦ اردیبهشت ۸٦ بهمن ۸٥ دی ۸٥ آبان ۸٥ امرداد ۸٥ تیر ۸٥ اردیبهشت ۸٥ اسفند ۸٤ بهمن ۸٤ دی ۸٤ آذر ۸٤

درواز Darwaaz (ویبلاگ آزاد- ناشرمطالب سیاسی، فرهنگی و تاريخی)

اوغانو‍‍‍ پشتون یکی اند نویسنده: م.و.ر - ۱۳۸٩/۳/۳٠

نگاه مردم شناسانه و تاریخی به پشتونهای دو سوی دیورند

ضیا شهریار

بی بی سی

اخیرا دانشگاه مطالعات خاوری و آفریقایی لندن موسوم به "سواس" میزبان کنفرانس دو روزه ای تحت نام " بازنگری پشتونهای سوات" بود.

این کنفرانس که به ابتکار بخش مردم شناسی و جامعه شناسی این دانشکده برگزار شده بود، شماری زیادی از مردم شناسان و جامعه شناسان غربی را گردهم آورده بود.

مگنوس مرسدن استاد مردم شناسی در "سواس" و از سازمان دهندگان این کنفرانس گفت که هدف از برگزاری این نشست، بحث و گفتگوی مردم شناسانه و تاریخی در مورد عوامل تشکیل دهنده هویت پشتونها در افغانستان، پاکستان و منطقه است.

او در تشریح هدف این نشست گفت که " سیاستگذاران و تحلیلگران در سال های اخیر به پشتونها به عنوان منشاء مشکلات کنونی در افغانستان نگاه می کنند و تصور از پشتونها این است که آنان برای مقابله با بیگانگی و بیزاری سیاسی، به تعبیر طالبانی اسلام پناه می برند". به همین دلیل نیاز شدید احساس می شود تا نقش فرهنگ و هویت پشتون ها در شکل گیری ساختار سیاسی در افغانستان، پاکستان و منطقه موشگافانه تر بررسی شود".

آقای مرسدون گفت که نگاه تنگ نظرانه به این مسئله که طالبان تجسمی از داعیه های پشتونها در منطقه هستند، به معنی نادیده گرفتن نقش مهم اجتماعی و اقتصادی آنان است که در کنار دیگر گروه های قومی در منطقه ایفا کرده اند.

حکمرانان سوات، در طول دهه ها موفق شدند تا خود را از برچسب دست نشانده بودن، محافظت کنند اما رهبران افغانستان از عبدالرحمن خان گرفته تا حامد کرزی هیچ گاهی قادر به این کار نشدند

دیوید ادواردز

کنفرانس با سخنان فریدریک بارث مردم شناس مشهور نروژی و استاد دانشگاه بوستون آمریکا آغاز شد. آقای بارث که خود تحقیقات مفصل مردم شناسانه در زمینه روند های سیاسی در دره سوات پاکستان در پنج دهه گذشته انجام داده است، بر اهمیت استفاده از تئوریهای مردم شناسانه برای حل معضلات سیاسی تاکید کرد. او گفت که سیر تحول تاریخی و سیاسی در میان پشتونهای سوات می تواند به عنوان یک نمونه تحقیق که نتیجه گیری از آن بر پشتونها در افغانستان و پاکستان قابل تعمیم باشد، مورد استفاده قرار گیرد.

اشرف غنی احمدزی که از طریق ویدیو کنفرانس صحبت می کرد، نظریات پروفیسور بارث در مورد پشتونهای سوات را مورد نقد و بررسی قرار داد و تصریح کرد که نباید تصویر ساختار سیاسی و اجتماعی پشتونها در سوات را بر همه پشتونها تعمیم داد.

اقای احمد زی گفت: " می خواهم یکبار دیگر به کار پربار پروفیسور بارث و دیگر مردم شناسان به ویژه طلال اسد و اکبر احمد عرض احترام کنم که تلاش ها یشان از یک سو به تئوریهای مردم شناسی غنا بخشیده است و از سوی دیگر دانش ما را از پشتونهای سوات به صورت مشخص و پشتونها به صورت عموم افزایش داده است. اما می خواهم بیافزایم که تاریخ مردم شناسانه پشتونها هنوز نانوشته است و این دانشمندان تنها مقدمه این تاریخ را نوشته اند. کار اصلی هنوز باقی مانده است."

ریچارد تپر استاد در دانشگاه "سواس" در مورد تحقیقاتی صحبت کرد که در دهه هفتاد میلادی روی قبیله درانی در شمال افغانستان انجام داده بود. آقای تپر گفت با وجود آنکه درانی ها در شمال افغانستان در آن زمان مسلمانان میانه رو بودند اما آنان از تفاوت های گسترده میان ایده آل های اسلامی و جنبه های عملی زندگی شان حتی در آن زمان ابراز نارضایتی می کردند".

آقای تپر گفت که درانی ها در آن زمان شیوه زندگی خود را، ترکیبی متعادل از ارزش های قبیله ای و ارزش های اسلامی توصیف می کردند اما در صورت بروز بحران، ارزش های قبیله ای در اولویت قرار داده می شد. پروفیسور تپر معتقد است که حضور شماری از درانی ها در جنگ های دهه نود میلادی و به خصوص در میان طالبان، نشان میدهد که حالا آنان ارزشهای اسلامی را ارزشهای قبیله ای تقدم بخشیده اند.

دیوید ادواردز از کالج ویلیامز در آمریکا، به تحلیل این موضوع پرداخت که چه درس هایی را می توان از "پشتونهای سوات" برای تحکیم مشروعیت سیاسی و مهار خشونت در افغانستان آموخت. او از حامد کرزی برای استفاده از "قوانین قدیمی بازی" برای جلب حمایت پشتونها در افغانستان تمجید کرد." حامد کرزی شاید به دلایل مختلف مورد انتقاد قرار داشته باشد اما واقعیت این است که او در موقعیت بسیار آسیب پذیر و دشواری قرار دارد:" من به این باورم که قسمت اعظم کمک های بین المللی که در هشت سال گذشته صورت گرفته، پیش از آنکه به افغانستان و مردم افغانستان رسیده باشد، به کیسه پیمان کاران سرازیر شده است. از سوی دیگر کرزی مانند بسیاری از دولتمداران پیشین افغانستان به منابع خارجی وابسته بوده است و این وابستگی آب به آسیاب مخالفان مسلح کرزی می ریزد که او را دست نشانده غربیها میدانند."

آقای ادواردز گفت: "حکمرانان سوات، در طول دهه ها موفق شدند تا خود را از برچسب دست نشانده بودن، محافظت کنند اما رهبران افغانستان از عبدالرحمن خان گرفته تا حامد کرزی هیچ گاهی قادر به این کار نشدند".

داکتر شاه محمود حنیفی پژوهشگر افغان و استاد دانشگاه جیمز مدیسون در آمریکا در سخنرانی اش به تاریخ چاپ متون پشتو و مقاومت در برابر آن پرداخت. او گفت که با وجودی ادعاهای مطرح شده در "پته خزانه" و نوشته های ناموجود "شیخ ملی"، این مشخص است که اثر مکتوب پشتو برای نخستین بار در زمان امپراطوری مغلی هند پدید آمده است: " بسیار جالب است که زبان مادری بایزید انصاری معروف به پیر روشان نویسنده نخستین اثر مکتوب پشتو یعنی خیرالبیان، _اورموری_ بوده است".

به گفته آقای حنیفی، قدامت نخستین آثار مکتوب پشتو به سده های پانزده و شانزده میلادی بر می گردد نه پیشتر از آن. پروفسور حنیفی با تشریح روند مکتوب شدن زبان پشتو در سده های هفده، هژده و نزدهم، نتیجه گیری کرد که با تمام این تلاش ها زبان پشتو به صورت گسترده غیر مکتوب باقی مانده است و این روند به دلیل حضور قدرتمند زبان فارسی همچنان ادامه خواهد یافت.

با وجودی ادعاهای مطرح شده در "پته خزانه" و نوشته های ناموجود "شیخ ملی"، این مشخص است که اثر مکتوب پشتو برای نخستین بار در زمان امپراطوری مغلی هند پدید آمده است

پروفسور حنیفی

پروفیسور نیل گرین از دانشگاه کالیفرنیا، در سخنرانی اش به اهمیت زبان اردو در شناخت پشتونهای افغانستان و پاکستان پرداخت و مدعی شد که برای تحقیق تاریخی در مورد افغانستان عصر امان الله خان و محمد نادر پادشاهان پیشین افغانستان، منابع موجود در زبان اردو، به مراتب بیشتر و معتبر تر از هردو زبان فارسی و پشتو است.

درین کنفرانس سخنرانان دیگر نیز به جنبه های مختلف ساختارهای قبیله ای، اقتصادی و سیاسی پشتونها پرداختند و تلاش کردند تا رابطۀ میان بحران های موجود و این ساختارها را بیابند.

اما چند نکته در مورد این کنفرانس قابل تامل بود. با آنکه این کنفرانس به عنوان یک تلاش علمی در پرداختن به تاریخ و فرهنگ پشتونها معرفی شد، اما در جریان کنفرانس تمرکز چندانی بر این بحث محوری دیده نمی شد.

شماری از کسانی که به عنوان مخاطب در این کنفرانس شرکت کرده بودند معتقد بودند که در بسیاری موارد بحث مردم شناسانه "پشتونها" با بحث بحران سیاسی افغانستان مخلوط می شد. نخست زمانیکه سخنرانان به بحران افغانستان اشاراتی می کردند طوری وانمود می شد که گویا افغانستان کشوری است که تنها در آن پشتونها سکونت دارند.

آنان همچنین به صورت مرتب کلمه "افغان" و "پشتون" را مترادف هم استفاده می کردند. سخنرانان همچنین به صورت کلی تلاش داشتند تا قبیله گرایی در افغانستان را توجیه کنند و آن را نتیجه یک روند طبیعی سیاسی جلوه دهند. مسئله دیگری که اشرف غنی احمد زی نیز به آن اشاره کرد، اتکای بیش از حد محققان به منابع غربی بود و ظاهرا" از منابع که پژوهشگران روسی، ایرانی و افغان نوشته اند، کمتر استفاده شده بود.

منبع بی بی سی

لینک نظرات ()

ماکیان هم آذان میدهند نویسنده: م.و.ر - ۱۳۸٩/۳/۱٥

ماکیان ها هم آذان می دهند

ل . کریمی استالفی .

« سحر آنست که خورشید بگوید ، نه خروس »

نگارش این مضمون مبنی بر آن نیست ، که از خود دفاع کرده باشم ، بلکه مراد از آنست ، تا ادعا های گمراه کننده وچرکین مستعار نویسان محجوبه ای که در سایتهای غورحنگ ، تول افغان و بینوا چرندیاتی علیه نویسندگان ارجمند سایت وزین خاوران ، نامردانه بدون عکس و آدرس چیز هایی بزعم خود شان نقد می نویسند ، باطل ساخته باشم .

از مدتی باینطرف ، از نیش قلم لمبه ها ، مشایع ها ، شبیر کاکرها ، داود کنری ها ، بارکزی ها و جمیلی ها ، رنج می بردم ، برای اینکه حصار لرزان وحدت ملی خراب نشود ، با همه اراجیف گویی های شان سکوت اختیار کرده بودم . اخیراً ماکیان دیگری ، به جمع آنها پیوسته ، و به اسم مستعار ل . اردلان ، مقاله ای را تحت عنوان « تظاهرا ت افغان های با شهامت و زوزه گماشته گان ولایت فقیه » تحریر و به نشر سپرده ، که قابل تحمل نیست ، شاید این مداحان فکر کنند که ، سکوت من قبول بیهوده گویی های آنهاست . این آقایون از هیچ گونه تهمت و فحاشی مضایقه و امتناع نمی کنند ، نوشته های دیگران را عمداً تحریف ، چنانچه اردلان ، فتنه انگیز را فتنه گر ساخته و حتا معنی کلمۀ « دفاع » تا « استدلال » را نتوانسته از هم تفکیک کند .

ل . اردلان در مقالۀ بی ارزشی می نویسد : « ... در برونمرز ( اروپا و امریکا ) گویا رژیم ولایت فقیه شماری از نشریات انترنتی و کاغذی افغانها را خریده و قلمزنان زیادی را نیز استخدام کرده است ، نویسندگانی در سایت خاوران و درینجا و آنجا بدون پرده پوشی و ابهام با وقاحتی تمام ، از رژیم آدمکش ایران « دفاع » میکنند . سخیف ترین دفاعیات از طرف مزدور فرومایه ایست به اسم لطیف کریمی استالفی که تظاهرات اخیر افغانها را محکوم کرده و آنان را منادیان فتنه گر نامیده است ».

آقای اردلان !

اگر کمی دانش ، سواد ، اخلاق ووجدان انسانی می داشتید ، آنگاه تفاوت بین دفاع و حق گویی ، فتنه انگیز تا فتنه گر و اینکه کلمۀ محکوم در کجا استعمال شود را می فهمیدید ، و بعداً به داوری می پرداختید .

لازم است تا پاراگرافی از مقالۀ « معاذ الله ، از منادیان فتنه انگیز » را در اینجا نقلاً بنگارم .

( در سه دهۀ اخیری که افغانستان برای منافع دوستان و دشمنان ما در آتش جنگ خانمانسوز می سوخت ، شکی نیست که جمهوری اسلامی ایران درین جنگ ویران کن بیطرف نماند ، جز برای منافع خود ، کدام کار خاصی که رضای خدا در آن متصور ، و رضای ملت مظلوم ما از آن حاصل شده باشد ، انجام نداده .

و اما ؛ مردم عزیز ایران میدانند که افغانستانی ها ، مردمان صبور و قدر شناسی هستند ، از میزبانی ملت ایران ، در طول سالهای جنگ اظهار قدر دانی و شکران مینمایند ، اما گلایه و حقایق تلخ انکار ناپذیری مبنی بر برخورد بیتفاوت و خصمانه ، آزار و اذیت مهاجرین توسط پولیس ، ژاندارمری و سپاه پاسداران ، بطور خیلی عادی در کمپها ، نبود شرایط مناسب درس و تعلیم برای کودکان ، عدم دسترسی زندانیان به وکیل مدافع ، جمع آوری و رد مزر مهاجرین از کوچه و بازار و محل کار ، بدون اینکه عذر قانونی شان مبنی بر داشتن زن و فرزند شنیده شود ، کمترین مزد ، عدم مصؤنیت در کارگاه ها و عدم پرداخت خسارت از طرف کار فرما ، و بسیاری حقایق دردناک و تکاندهنده ی که نمیتوان بازگو نمود ، مهاجرین افغانی را رنجیده خاطر ساخته است . آنعده مهاجرینی که به سبب حقارت های روحی و شکنجه های روانی از ایران بازگشت نموده اند ، خاطرات بسیار تلخی از اردوگاه های تل سیاه ، عسکر آباد ، سنگ سفید وورامین در اذهان شان ماندگار و فراموش ناشدنیست » .

جناب اردلان ! در کجای این جملات دفاع از رژیم ایران و تظاهرات افغانها محکوم شده ؟ .

شاید این پاراگراف نوشادر گونه بشما عمل کرده باشد . « بحران فرار نو جوانان ما که امروز شاهد آن هستیم ، محصول عملکرد های یاغیانۀ طالبان { نادان } و حکمتیار{ پیمان شکن نیمه راه } است ، که راه رشد سیستم زندگی انسانی و متمدن را در کشور سد ساخته اند . آمدن آنها باثر تلاشهای آقای کرزی و جناب وردک مطمئناً وضع مملکت بدتر میگردد » .

در قسمتی دیگر می نویسد : تظاهرات ... مایه افتخار همه گان است » . آقای اردلان ! این تظاهرات زمانی مایۀ افتخارما می شد ، که دولتمردان افغان ، در واکنش جدی صریحاً اعلام میکردند ، که ما آماده گی کامل داریم تا تمام مهاجرین افغانی به خانه های خود عودت نمایند ، مگر هیهات !! که آنها از بازگشت بیشتر از یک ملیون افغانستانی هائیکه هویت و فرهنگ اصیل خود را باز یافته اند ، در هراس هستند ، و مصروفیت این بزرگان را قاچاق مواد مخدر و انتقال پولهای غرب ، دو باره به بانکهای کشور هایی غربی تشکیل می دهد ، که جای بس تأسف و تأثر است .

از آنجائیکه برای عاملین غوغا ، از ترکیب کلمۀ فتنه انگیز( امر به انگیختن و شورانیدن است ) کار گرفته ام ، درست آقای نجیب الله کابلی عمداً با ضدیتی که با ملت ایران و اهل تشیع دارد ، از خواب بعضی ها سود جست و مردم را وسیلۀ سیاسی خود در شهر 5 ملیونی کابل ، با دو صد نفر افغان ملیتی ها ، و در هرات توسط انگشت شماری از فراهیان شوراند ، از نظر اهل بصیرت پوشیده نیست که ، این غوغاگری اهداف سیاسی داشت ، بیش از اینکه عاطفی باشد ، در حالیکه این تظاهرات جز روش کینه توزی ، هیچ افتخاری در پی نداشت ، نتیجتاً وضع محیط زندگی مهاجرین را در ایران تنگ و تنگتر ساخت .

در جای دیگر این مقاله میخوانیم : « اما امروز گماشه گان ایران حتا در سطح و موقف وزیر نیز در دولت کرزی وجود دارند » . عمق تعصب و حسادت این ماکیان « ماکیاولیست » درین جمله واضح میشود ، گرچه از اسم وزیر نام نبرده است ، به گمان قوی ، نویسنده از برکناری « خرم » وزیر اطلاعات فرهنگ پیشین ، سخت پریشان و به انتخاب آقای « رهین » بینهایت خشمگین است .

نکتۀ دیگری را که قابل یاد آوری برای اردلان و همفکرانش میدانم اینست که ، در هنگام داوری باید جانب حق را گرفت . اگر ما تن به این واقعیت بدهیم ، یا ندهیم ، این حقیقت وواقعیت را نادیده گرفته نمیتوانیم که ، ما در عصر جهانی شدن زندگی میکنیم ، خود انتقادی یکی از راه های معقولیست که برای از بین بردن فرهنگ عقب مانده ما رول بس بسزایی دارد . ما نباید در رابطه به محو مواد مخدر در سطح وابستگی های عقیده وی ، مذهبی ، قومی و کینه توزی ها ، در محدودۀ قبیله توقف کنیم ، این طرز تفکر از اساس باطل است ، که بفکر جوان خود باشیم و جوانان دیگرن را از بین ببریم ، بر همه ابنأ بشر فرض است ، تا بر اساس متون و منابع و قوانین بین الملی ، خشم و انزجار خود را علیه کشت و قاچاقچیان مواد مخدر، این زهر کشندۀ انسانها ، در هر موقفی که هستیم ابراز نمایم . اینکه من از قاچاقبر افغان دفاع نکرده ام ، باعث ناراحتی برخی از اعضای حزب اسلامی و طالبان شده است، خوشبختانه شایعه پراگنی شان ، تا سرحد سکوت ، پیش رفت .

هموطن عزیز ! .

من یقین کامل دارم ، آنگاهیکه سخن از تاریخ ، فرهنگ و تمدن ایران باستان ، که الزاماً منحصر به کشور ایران امروزی شده نمی تواند ، بمیان آید ، فاشیزم افغانی و « ماکیاولیست » ها شدیداً خشمگین و بر افروخته شده ، به هذیان گویی می پردازند ، آنها عادت کرده اند ، بجای کلمات حقیقی ، دقیق و مسؤلانه ، پاره ای از لفاظی های بی حاصل ، کاذب و تهمت را ردیف کرده ، کاستی های خود را پنهان و با کمالات کاذب خود ، بقای کل را بر بقای جز ارجحیت می دهند . تا کنون که کنون است ، باین نتیجه نرسیده اند که ، تمام اتهامات وارده ، ارادۀ ما را از همزیستی مسالمت آمیز در « حوزۀ تمدنی » ما سُست نخواهد کرد ، ما نمی توانیم در بارۀ تمدن مشترک با ایران بیعلاقه و بیتفاوت بمانیم ، اگر عناصر عقده بدل و وابسته به پاکستان بخشی از تمدن ایران باستان را در بامیان منهدم ساختند ، ما بخشهای دیگر آنرا در ایران امروز داریم ، هیچ قدرت اهریمنی نمی تواند ما را از تمدن مشترک مان دورکند و تمدن ستیز مان سازند . افغانستان امروز مرکز ثقل « حوزۀ تمدنی » ایران باستان است . حوزۀ تمدنی مشترکی که با واحد های سیاسی متفاوتی بمیان آمده است .

اکنون وقت آن رسیده که بیش از هر وقت ، به هویت خویش ، ریشه ها ، عمق مساله و عوامل زایندۀ بحران هویت با خبر شویم ، و نگذاریم عقده بدل ها و حسادت ها ی مذهبی و تمدن ستیزی ، تاریخ و فرهنگ مشترک عصر باستان مان را بی اهمیت جلو دهند .

در اختتام مقاله خود آقای اردلان آخرین بغض و نظر فاشیستی خود را علیه من ( نویسنده ) آقای کاظم کاظمی ، آقای مظفری و جناب محمود منجم زاده ، چنین ابراز می کند : « وطنفروشی ، آدم فروشی ، شرف فروشی ، کمترین لقبی است که برای این قلمزنان زیبنده خواهد بود » .

آقای اردلان شاید ما را بجای امیران اسلاف خویش ، که بوطن فروشی مباهات میکردند ، زنان را با اخذ مالیه در ماوراء سرحد بفروش می رسانیدند ، اشتباه گرفته باشد . بقول جناب کاظمی : سحر آنست که خورشید بگوید ، نه خروس ، بهتر بود میگفتند ، نه ماکیان ، زیرا به آذان خروس ها مردم از خواب بیدار شده آماده گی نماز میگیرند ، و به آذان ماکیان ها باور ندارند . بااحترام

اردلان : نام طایفه ای از ایل کــُرد ساکن سنندج ایران است .

کاپی به سایت غورحنگ

کاپی به سایت تول افغان

لینک نظرات ()

نظام فدرالی راه نجات سرزمین است نویسنده: م.و.ر - ۱۳۸٩/۳/۱٢

نجات از شر یاغیان قبیلوی ، با نظام فدرالی ممکن است !! .

نجات از شر یاغیان قبیلوی ، با نظام فدرالی ممکن است !! .

« یا غیگری به مقاومت ملی تبدیل می شود ».

« کرزی »

ل . کریمی استالفی .

حرف درد آور و نا پسندی که از تِه دل رئیس جمهور ما زیرکانه بزبان برآمد ، زنگ خطر دیگریست ، که ملت را به بسیاری از مسائل پشت پرده و بحران آفرین ،هوشدار می دهد .

بگفتۀ آقای کرزی : « یاغیگری به مقاومت ملی تبدیل می شود . » جُمله ی واضح و پوزکنده .

هرگاه با تعمق ، مورد غور و ارزیابی قرار گیرد ، باین نتیجه میرسیم که جناب کرزی در قبال مسائل حاد کشور بیتفاوت بوده ، و مملکت را بطرف بحران های غیر قابل تصورسوق خواهد داد .

آقای رئیس جمهور درین اظهار نظر خواسته با دو هدف .

1 ـ در کوتاه مدت ، عنوان « شخصیت ملی » را کمایی کند .

2 ـ در دراز مدت ، حافظ بقای خود و حواریونش گردد .

وی آخرین تلاشهای خود را بخرچ می دهد ، تا خود را در جامعه ، بیک زعیم ملی غیر وابسته معرفی ، و بدلها عزیز سازد . و ازین طریق بتواند بدون دغدغه ، قبیله سالار و دست پروردۀ خود را از همین اکنون ، با برزگ سازی ها ، بالای ملت تحمیل ، و بعد از تکمیل چار سال آینده ، که به احتمال قوی سیستم ریاستی جای خود را به سیستم صدارتی عوض خواهد کرد ، آقای کرزی بحیث صدراعظم با صلاحیت انتصاب و رویکار آید .

اما ؛ در دراز مدت قبیله گرایان سنجیده اند که ، با کنار رفتن آقای کرزی ، حصار گروپ مافیایی که صاحب ملیارد های دالر شده اند ، نیز متزلزل ، و فرو خواهد ریخت . و بسیاری از آنها بمحکمه کشانیده خواهد شد .

احیاناً اگر او نتوانست با این ترفند ها ، نه خود را در دلها عزیز سازد و نه جانیشن خود را بر ملت بقبولاند ، از همین حالا به مردم و دولت های ذیدخل در افغانستان گوشزد می کند که ، با ختم میعاد ریاست جمهوری ، اگر خواسته هایش قبول نشود ، به القاعده و طالبان می پیوندد ، و با پیوستن خود این یاغیگری را به « مقاومت ملی » تبدیل می کند .

سوگمندانه باید گفت : که قضاوت جناب رئیس جمهور ، بسیار شتاب زده و نا خوشایند بوده ، نمیداند که کلمۀ « ملی » در برگیرندۀ تمام اقشار جامعه می باشد . در حالیکه این یاغیگری صرفاً و صرفاً مربوط به اقلیتی از یک قوم ، و یک سمت می باشد ، و متباقی هرگز شامل این پدیده شوم نخواهند شد .

بناً ، بمنظور نجات از پدیدۀ شوم و ویروس یاغیگری ، که ناجوانمردانه قدم بقدم آنرا از جنوب به شمال می کشانند ، و دامن سفید ش را می خواهند آلوده بسازند . بهتر خواهد بود برای سیستم حکومت فدرالی ، الی تکمیل میعاد ریاست جمهوری ، از همین اکنون آمادگی های لازم گرفته شود .

بارها عرض کرده ام و بار دیگر میگویم : من در آن پله ای قرار ندارم که پند ، اندرز ویا نظریات فیلسوفانه ای ارایه بدهم ، اما وظیفهء ایمانی ووجدانی خود ، بنام یک فرد افغانستانی می دانم ، تا درین لحظات بسیار نازک و فاجعه آفرین ، که هیولای نا هنجاری ها ی یک طبقۀ خاص در وطنم بیداد می کند ، صدای قلب خود را ، هم صدا با ملیونها انسان سرزمینم به گوش دست اندر کاران سیاستهای کاذبانه قبیلوی برسانم .

گر چه بعد از سقوط امارت جهل طالبانی ، و استقرار حکومت آقای کرزی ، دانشمندان وقلم بدستان ما همه سخن از انتقاد گفتند وسخن از راه حل کم ، مگر زمان آن نرسیده که علی الرغم تمام نا بسامانیها بخود آئیم وکمی خرد مندانه تر ، علمی تر ومنطقی تر برای مردم عذاب کشیده ووطن بلا دیدهء خویش از بدبختیها ، راه نجات را جستجو کنیم ، اگر ما نا باوریها ، نا برا بریهای دیروز را با بد گمانیها و استخوان شکنی های مخالفین عقیده وی امروز ، اضافه کنیم ، حاصل آن جز « مصیبت » چیز دیگری نمیشود و هرگز قادر نخواهیم شد تا بر مشکلات عظیم اجتماعی ودشواریهای ناشی از جنگ های ظالمانۀ طالبان و « نیو طالبان » غلبه کنیم .

در این مقاله میخواهم روی حل یک مسالۀ اساسی ، که همیشه در ذهنم پرو بال می زند ، ابراز نظر نمایم .

آیا واقعاً در صورت فدرالی شدن ، کشور بسوی تجزیه می رود ؟ .

در حقیقت که نه .... درد مردم را کسی عمیق درک می کند ، که درد دیده باشد ، جهان امروز تابع یک سلسله واقعیت ها شده ، انسانها باید برای فردا های تابناک و نسلهای آینده خود طرحها ونقشه های بسیار عالی وارزشمندی را تصویر کنند ، در کشور ما لازم است تا در قدمه اول یک انقلاب ریشه ای هم در روابط اجتماعی و هم در اندیشه ها انجام پذیرد ، تا کاملاً بد گمانی ها از بین برده شود ، آنجاست که نقشه ها و طرحها بصورت درست تطبیق میگردد . ما باید بدانیم که فدرالیزم چی را از ما میگیرد و در عوض چی را بما می دهد ؟ .

چاره ای نیست ، جز اینکه خود مان دست بکار شویم و برای فردای عاری از همه محرومیت ها ، منطقی باندیشیم که چطور زندگی انسانی را در جامعۀ فقر زده و به غم فرو رفتهء خویش بسازیم .

در این اواخر گروه عظیمی از پژوهشگران ، تحقیقات فراوانی در باره فدرالی شدن کشور انجام داده اند ، و بیقین که یکی از را ه های خوشبخت ساختن جامعه ، پیاده شدن سیستم دموکراتیک فدرالی در کشورمی باشد .

در حکو مات فدرالی ، قبیله سالاریها ، جای خود را به انسان سالاریها می سپارد ، نا برابر یها در مقابل برابریها زانو خم می کند ، اعتماد ملی ، عدالت اجتماعی و حقوق شهر وندی تأمین میگردد . مردم حاکم سرنوشت خود می شوند ، اشخاصیکه از طرف مردم انتخاب می شود ، یک حرکت سازندگی و قدرت اجتماعی را ایجاد و احساس مسوولیت بیشتری می کنند ، هر قوم احساس آزادی فردی در خانه خود ، در بین قوم خود کرده ، احساس ذلت واحسا س اقلیت رخت می بندد ، بانشاط و غرور، احساس کرامت انسانی می نمایند ، رقابت های سالم بین ایالات در نو ساز ی آغاز می یابد ، اندیشه های تاریک و عقیده های برتری قومی ، تصفیه قومی ، حاکمیت مطلق قبیلوی ، اجباراً بالای اقوام دیگری تطبیق نمیگردد .

وقتأ که حکومت فدرالی این همه زیبایی ها را هدیه ، و در مقابل زشتی ها یی را از ما میگیرد ، در حالیکه در تمام کشور های دنیا سخن از تحولات شنیده می شود ، پس ما چرا از تحول و تکامل گریزان باشیم .

برخی آئینه را بر عکس گرفته صورت شانرا نمی بینند ، فکر می کنند گناه از آئینه است و تصور شان براین است که ، اگر سیستم فدرالی در کشور پیاده شد ، ولایاتی که از ناحیۀ فرهنگی ، اقتصادی عقب مانده و گرایش های فکری ، مذهبی و سیاسی متفاوتی از بیگانگان در سر دارند ، بطرف فقر رفته ، و ولایاتی که دارای همه چیز هستند ، اگر عدم تعاون بوجود آید ، کار بکجا خواهد کشید ، روی این نظریه و هراس ، نظام فدرالی را رد و تجزیه ء کشور را عنوان می کنند ، که این یکی دیگر از اشتباهات غلط آنهاست .

در کشوریکه فدرالیزم بر بنیاد علمی ومنطقی استوار گردد ، سه ارگان با اهمیت ، ارتش ، خارجه و اقتصاد در انحصار دولت مرکزی قرار داشته باشد و از طرف شورای متشکل از نمایندگان با صلاحیت ایالات در حکومت مرکزی رهبری شود ، هیچگاهی نه فقر نه تجزیه نه جدایی بار می آورد ، بلکه نزدیک شدنها ، صمیمیت ها و رفاه عامه را نوید بخش می بخشد .

تاریخ نشان می دهد که بسا از کشورها ، منجمله هندوستان قبل از استقرار حکومت فدرالی ، با درگیری ها خونین به قسم ملوک الطوایفی و شهزاده نشین اداره می شد ، اما با پیاده شدن نطام فدرالی می بینیم که ، سرتا سر کشور هندوستان در یک اتحاد وهمدلی ، تحت لوای حکومت فدرالی بسوی تمدن رفته ، مردم آن سرزمین با عشق و وطنپرستی ، زندگی می کنند .

رد کنندگان سیستم فدرالی در حقیقت حیات سالمی برای جامعه ما نمی خواهند ، در حالیکه 90 در صد کشور های جهان به سیستم فدرالی اداره می شود ، نه بطرف فقر رفته اند ، ونه بطرف تجزیه .

به نظر فدوی ، اگر نماینده گان ایا لات خود مختار ، در سر نوشت کل کشور ، شرکت مساویانه ، بدون در نظر داشت مسایل اقلیتی و اکثریتی ، قومی ، نژادی ولسانی داشته باشند ، ومرجع عالی تصمیم گیری کل کشور ، ناشی از اختلافات ایالات در سطح مشارکت را دادستان کل (ستره محکمه ) داشته باشد ، به یقین که بهترین راه حل برای پایان دادن به مشکلات کنونی کشور، همانا نظام فدرالی بوده میتواند وبس ، مشروط براینکه شخصیت حقوقی کشور فدرال در مسایل بین المللی باید دولت مرکزی شناخته شود .

مشارکت و رقابت های سالم ، مشروعیت حکومت مرکزی را بالا برده ، و توده های ملیونی مردم زحمتکش از تحت سلطهء یک نظام خاندانی ، یا یک قوم خاص نجات می یابند ، و زمینه نظارت مستقیم تمام اقوام در انتخابات نیز فراهم میگردد .

در اخیر قابل یاد آوری می دانم که ، باید تفاوت ها ، حساسیت ها ، قومیت ها ، خصوصیات منطقوی ، زبانها ، فرهنگ ها را در ایجاد حکومت فدرالی ، با دید فراخ علمی ومنطقی در نظر بگیریم ، زیرا هیچ قومی در شرایط کنونی حاضر نمی شود ، تا تمام افتخارات ، آرامش و اندوخته های تاریخی وفرهنگی خود را بدست یاغیان یغما گر بسپارند .

لازم است گفته شود که ، فرهنگ تمام مردم افغانستان یک قسم نیست ، بعضی خواهان « ساختن » اند ، و بعضی خواهان « سوختن » ، آنهایکه خواهان سوختاندن اند حق ندارند تا دست آورد ها ودست داشته های دیگران را چون تندیسه بودا منهدم سازند ، همین اکنون می بینیم ، خرد ورزان مکتب می سازند ونابخردان مکتب می سوزند ، تفاوت از کجاست تا بکجا .

در خاتمه بعرض می رسانم که : اگر پیاده شدن سیستم دموکراتیک فدرالی باثر پافشاریهای قبیله سالاران در کشور تحقق نپذیرد ، پس تکلیف مردمی که سالها به زنجیر اسارت سنت های قبیلوی بند هستند چه خواهد شد ، یا برای همیشه از آرمانهای انسانی شان چشم پوشی کنند ، یا به ذلت ابدی تن دهند .

*بیائید با عقل سلیم و تفکر عمیق ، تمام قدرت خود را برای مقابله با آنچه که امروز ما را از هم می پاشد آماده کنیم ، قلمهای خود را از تهمت ، تحریک احساسات ، تحریف و ناسزا ببندیم ، و آنرا شمشیر گونه در راه تأمین امنیت وعدالت اجتماعی و بر ضد اندیشه های پوچ قبیله گرایی بکار گیریم ، تا خدا بخواهد ، جلو ویروس یاغیان دولتی وغیر دولتی را از دامان پاک سر زمینهای پدری مان گرفته و نگذاریم قدم های نا پاک آنها امنیت نسبی ما را اخلال ، آتش جنگ را برای نسل کشی در خانه های ما شعله ور سازند . بااحترام

لینک نظرات ()

رهنمون به نویسنده: م.و.ر - ۱۳۸٩/۳/۱٢

...................................................................................................................................................

رهنمودهای کمپاین 50% زنان افغانستان به جرگه مشورتی صلح

"ما همواره به صلح اندیشیده ایم"

2 جوزا 1389

پایان بخشیدن به جنگها و پی ریزی صلح پایدار مستلزم مذاکره میان افراد عادل در یک روند شفاف و معتبر مردمی در افغانستان میباشد که باید با توجه دایم و مرکزی به حقوق و مشارکت زنان در تمام تصمیم گیریها و سیاستگذاریهای بزرگ صورت بگیرد. این امر جوهر و شالوده مشترک مطالبات گروههای مختلف زنان و مردان آگاه در این برهه از زمان است. ما زنان به این باوریم که تحقق صلح پایدار در گرو مشارکت همه جانبه تمامی شهروندان کشور است و نیک می دانیم که بدون ریشه یابی دلایل تخاصم و جنگ نمی توان به این مهم(صلح) دست یافت. برهمگان نیز آشکار است که مشارکت مساوی و کیفی زنان در مذاکرات صلح به عنوان میانجی و گفتگو کننده پیش شرط تحقق صلح، دستیابی به جامعه ای سالم، انسانی، متوازن و عاری از خشونت، فقر و بی عدالتی است.

زنان و فعالان کمپاین 50% که از زمان انتخابات ریاست جمهوری در سال 2009 آغاز به کار کرده اند، در آستانه برگزاری جرگه مشورتی صلح از سوی دولت، توجه اشتراک کننده گان در این جرگه، دولت، حامیان بین المللی آن و فعالان مدنی و زنان را به موارد زیر جلب می نمایند:

خواست های ما از اشتراک کننده گان در جرگه مشورتی صلح

· از تمامی اشتراک کنندگان در جرگه مشورتی صلح می خواهیم که به قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان به عنوان بالاترین سند قانونی این کشور و مجموعه دستاوردهای 9 سال گذشته دولت افغانستان و جامعه مدنی پایبند باشند.

· از تمامی اشتراک کننده گان در جرگه مشورتی صلح می خواهیم مکانیزمها و چهارچوب های روشن و دموکراتیک را برای دستیابی به صلح پایدار و عادلانه در کشور که تضمین کننده امنیت، پرهیز از خشونتهای تروریستی، ترویج حسابدهی و حفظ حقوق اساسی زنان، مردان و کودکان این سرزمین باشد، ارائه نمایند.

· ازتمامی اشتراک کننده گان میطلبیم تا به مذاکرات غیرشفاف با نیروهای مسلح و جنگجو که بیم آن می رود حقوق انسانی زنان را دوباره پایمال سازند، نه بگویند، در غیر آن با عدم حمایت از هر نوع مذاکره غیر شفاف با مخالفان مسلح دولت که در آن ذره ای از حقوق انسانی ما پایمال شود عکس العمل نشان خواهیم داد. ما سالهای بسیار در مواجهه با خطرات بزرگ برای به دست اوردن آنها مبارزه کرده ایم.

· از تمامی اشتراک کننده گان میطلبیم تافرایندها و مکانیزم های تحقیق و بررسی برای جلوگیری از حضور و نفوذ ناقضین و متهمین به جنایت های ضد بشری و جنگی در پست های مهم حکومتی، پارلمان، قوه قضاییه و سایر نهادهای ملی و محلی انتخابی را تشدید بخشیده و نیز تلاش شان را در جهت برکناری آنها از مناصب فعلی تقویت نمایند.

· با تاکید بر اهمیت اتخاذ یک رویکرد منسجم برای پرداختن به چالش ها در افغانستان و با تایید انکه پیشرفت پایدار در عرصه امنیت، حاکمیت قانون، حکومتداری، فرهنگ حقوق بشر و توسعه پایدار با هم پیوند داشته و همدیگر را تقویت می نمایند، از اشتراک کننده گان در جرگه می خواهیم که راهکارهای اندیشمندانه و خردمندانه ای را در جهت بهبود حکومتداری و حاکمیت قانون به شمول عدالت انتقالی و مبارزه با فساد در سطوح محلی و ملی ارائه نمایند.

خواست های ما از دولت جمهوری اسلامی افغانستان

· از دولت جمهوری اسلامی افغانستان می خواهیم به تمام تعهدات ملی و بین المللی خود، به خصوص قانون اساسی، کنوانسیون رفع تمام اشکال تبعیض نسبت به زنان (سیدا )، که حقوق زنان در زمینه های سیاسی، اجتماعی، مدنی، اقتصادی و فرهنگی را حمایت و ترویج می کند و در تابستان 1980 امضا و در بهار 2003 به طور کامل به تصویب دولت افغانستان رسیده است و سایر پیمانها و توافقنامه های بین المللی در زمینه حقوق زنان و رفع تبعیض از زنان و نیز قطعنامه 1325 ملل متحد، متعهد و راسخ باشد.

· از دولت جمهوری اسلامی افغانستان می خواهیم تا برنامه های عملی و دستورالعمل های ویژه ای را برای مشارکت واقعی و سهم گیری زنان در پروسه ایجاد صلح ارائه نماید.

· از دولت افغانستان می خواهیم تهیه و تدوین برنامه ملی ایجاد کمیسیون های حقیقت یاب و دادخواهی را با همکاری نهادهای جامعه مدنی در سطح کشور و برنامه ریزی برای دادخواهی از قربانیان (پرداخت غرامت و به رسمیت شناختن صدمات وارده بر قربانیان) را در صدر اولویت های خود قرار دهد.

· دولت افعانستان به عنوان حامی و نماینده مردم می بایست از کشتار افراد غیر نظامی به وسیله نیروهای بین المللی نظامی در خاک کشور جلوگیری کرده آنها را مسئولیت پذیر و پایبند به قوانین بین الملی نظامی بسازد.

مطالبات ما از حامیان بین المللی جرگه مشورتی صلح

· از جامیان بین المللی جرگه مشورتی صلح میخواهیم که مسئولیت پذیری و پایبندی شان را به قوانین بین الملی نظامی و جلوگیری از کشتار افراد غیر نظامی که بیشترین قربانی را از میان زنان و کودکان می گیرد، ارتقا بخشیده ودر رابطه به ایجاد شفافیت در مورد چارچوب قانونی عملیات نیروهای ائتلاف تلاش نمایند.

· از جامه بین الملی می خواهیم که مشوق و حامی پروسه عدالت انتقالی به عنوان یکی از مکانیزم های اساسی تامین عدالت و صلح بوده و بر اجرای کامل برنامهء عمل صلح، مصالحه وعدالت توسط دولت تاکید نماید.

مطالبات ما از فعالان و مدافعان حقوق زن اشتراک کننده در جرگه مشورتی صلح

· از فعالان و مدافعان حقوق زن اشتراک کننده در جرگه مشورتی صلح می خواهیم تا با اتخاذ رویکردهای همسو، هماهنگ و مشترک در تمام مراحل کاری جرگه، صدای همه زنان افغانستان باشند و با آگاهی و هوشمندی گام بردارند.

· از فعالان و مدافعان حقوق زن اشتراک کننده در جرگه مشورتی صلح می خواهیم تا هوشیاری شان را در راستای تشخیص وجود ارتباط بین معافیت از پیگرد قانونی و نقض پیوسته حقوق بشر، که کوشش برای پایان دادن به تبعیض جنسیتی، و دست یافتن به عدالت اجتماعی و ایجاد فضای آزاد سیاسی را تضعیف می کند، حفظ نمایند.

campaign50darsad@gmail.com

http://www.campaign50darsad.blogfa.com/

لینک نظرات ()

الهه سرور مبارزترین ترین زن هنرمند نویسنده: م.و.ر - ۱۳۸٩/۳/٧

مصاحبه با جوان بانویی که امید مسلم آینده موسیقی کشور خواهند بود

سنگسار، اعتراض ناب

هنر «تقوایِ عاطفه و احساس است»، بنابراین با هنر میتوان احساس و عاطفه یِ سرشار از گناهِ افغانی را تطهیر کرد. هدف من از روی آوردن به موسیقی یک هدفِ اخلاقی است:پالایشِ احساس و عاطفة این جامعه از گناهِ تاریخی.»

مصاحبه با خانم «الههسرور» به مناسبتِ نشر آهنگِ سنگسار

اشاره:

الههسرور، را میتوان از نظر سبکی و محتوایی پدیدة متفاوت در موسیقیِ امروز افغانستان دانست. از نظر سبکی موسیقیِ او هرگز حال و هوایِ سبکِ هندی که زنجیرههایِ تاریخ موسیقی افغانستان با آن گره خوردهاند، ندارد. از نظر محتوایی آهنگهایی او را میتوان یک نوع صدایِ «ضدتاریخ(anti-historic)» دانست. شاید به این دلیل که صدایِ «اقلیت» در هرکجایِ عالم سرشتِ سیاسی دارد و در چارچوبِ بیان متعارف و نگاهِ رسمی نمیگنجد. هرچند حجمِ کارهای او به دلیل وسواس و سختگیریِ بیش از حد چندان زیاد نیست، اما آهنگهایی منتشرشده از او دارای بیشترین بار سیاسی و در واقع «نفیِ ناب» است و مطلقاً اعتراض. الهه، از سیاستزدگی در دنیایِ هنر و اینکه هنرمندان مفاهیم و شعارهایِ جعلی را در پیکربندیِ هنری وارد میکنند، به شدت نفرت دارد و در عینِ حال معتقد است که هنر نمیتواند به «عدالت» بیتوجه باشد. درست این توجه به عدالت است که هنر را با سیاست پیوند میزند و به بیانِ خودِ او «وقتی همگی لب فرو بستهاند و هیچکس در بارة بیعدالتیها و "نابرابریها" دم نمیزند، این رسالتِ هنر است که باید به جنگِ سیاستهایِ ظالمانه رفته و آوازهایِ خاموش و خفته در گلو را به فریاد تبدیل کند. اساسا، هنر اگر به عدالت و برابری در عرصة آواز توجه نکند، رسالتشرا از یاد برده است و در واقع هنر نیست« از نظر او هنر واقعی در حاشیهها و بیرون از ایدههایِ ایدئولوژیکِ چون «ملیگرایی» و «افتخاراتِ سرزمینی» شکل میگیرد و هنرمندانِ واقعی کسانی هستند که صدایِ گروهِ «مازاد» و «طردشده» را که از چارچوبِ نگاه رسمی طرده شدهاند، منعکس میکنند. هنرِ ناب، خصلتِ رادیکال دارد و به عدالت و برابری در عرصة آواز توجه دارد، این «برابریخواهی» است که که بعد«انتقادی« و «سیاسی» هنر را آشکار میسازد. هنرواقعی، تلاش میکند گروهِ مازاد و فراموششده(زنان، اقلیتها و...) به عرصة سیاست و اجتماع فراخواند. بنابراین نوعی «مداخلهگری» و «طغیان» است؛ طغیانی که شعار نیست، آتشی است بر خاسته از وجودِ متناقضِ هنرمند. «سنگسار» فراخواندن گروهِ مازاد و محکوم(زنان) است به عرصة زندگی و بنابراین نوعی صدایِ رادیکال و در واقع «مداخلهگری» در قانونِ ظالمانهی است که سالیانِ دراز، زنان قربانیِ اصلیِ آن بودهاند. تحلیلِ هنرِ او به فرصتهایِ بعد واگذار میگردد و امید واریم کسانی که در این زمینه حرفی برایِ گفتن دارند، از این موضوع بیتوجه نگذرند. اکنون بهتر است به پایِ گفتههایِ خود او بنشینیم. متنِ زیر مصاحبهیِ با الهه سرور. در آغاز قرار بود فقط در بارة آهنگ سنگسار مصاحبهی صورت گیرد، اما در فرایند مصاحبه دریافتیم که نگاهِ او به هنر یک نگاهِ کاملا متفاوت است و همزمان با کارهایِ عملی در عرصة هنر، مباحثِ تئوریکرا نیز دنبال میکند. این امر سبب شد که گفتـوـگو به موضوعاتی پیچیدة انجامد: «هنر و رابطة آن با سوژه حقیقت.»

ا.ب: خانم الهه سرور، با عرض تبریک به مناسبتِ سال نو، بسیار خرسندیم که این امکان فراهم شد با شما گفتـوـگویی داشته باشیم. از اینکه در این روزهایِ شلوغیِ بهار وقت گرانبهایی تان را در اختیارِ ما قرار دادید، تشکر میکنیم. پرسشهایی زیادی وجود دارند، اما ترجیح میدهیم پیش از وارد شدن به بحثِ اصلی، تاریخچة کوتاهی از زندگی تانرا از زبانِ خود تان بشنویم ؟
ا. س: با تشکر از شما. باید بگویم که بازگفتِ زندگیِشخصی در جامعة افغانستان، بهویژه کسانی مثل ما که زندگیایِ آنها سرشار است از "خاطراتِ دردناک"، چندان آسان نیست. به همین دلیل من به صورتِ خلاصه به مواردی اشاره خواهم کرد که مرا به این دنیا کشاند: دنیایِ آواز و موسیقی. من از همان دورانِ کودکی به دنیای هنر و ادبیات روی آوردم و در زمینههای تئاتر، داستاننویسی، نقاشی، و موسیقی کار کرده ام. در اولین تجربهام در دنیایِ هنر به نقاشی بر میگردد. مدتی در نقاشی مدرن کار کردم اما پس از مدتی به این نتجیه رسیدم که با نقاشی نمیتوانم به اضطرابها و تناقضاتِ وجودیام پاسخ دهم و سبب به ادبیات و هنرِ نمایشی روی آوردم. تلاش کردم برخی از نمایشنامههایی را که در تاریخِ هنرِ نمایشی جایگاه برجستهی دارند، بخوانم. خواندن «هملت» شکسپیر مرا به دنیای دیگر برد؛ به ویژه اضطرابهایِ وجودیِ هملت که روحش زخمدار "شعور" و"معرفت" است و از «گناهِ نخستین» زار زار مینالد. هنوز هم هرگاه فرصت کنم، بخشهایی از هملت را میخوانم. هر بار میخوانم، نو است؛ فکر میکنم شکسپیر در این نمایشنامه پیچیدهترین معمایِ وجودی را مطرح کرده است: معمایِ بودن و نبودن. البته هملت تنها نمایشنامة نیست که زندگیام را دیگرکرد. نمایشنامة که با خواندنِ آن یک تکانة وجودی عمیق احساس کردم، «آنتیگونه»، اثر بود. آنتیگونه، «همزاد» من است و تا هنوز با هیچیک شخصیتهایِ آفریده شده در دنیایِ ادبیات و هنر تا این حد احساس همذاتپنداری نکرده ام. به باورمن آنتیگونه چیزی نیست، جز «تقدیرِ تراژیکِ زنان» و زنان، به ویژه آنهایی که مدعیایِ مبارزة فرهنگیـسیاسی هستند، باید بارها و بارها این نمایشنامه را بخوانند. هر زنی «هستیِزندهبهگور» است و همة ما داستانهاییرا در این باره شنیدهایم ، داستانِ«زندهبهگور»ـیِ زنان، اما، نه به عنوانِ «بازگفتِ واقعیت»، بلکه به حیث یک معمایِ اخلاقی در هیچ جایی به اندازة نمایشنامه آنتیگونه مطرح نشده است. آنتیگونه، به «خاطر بیگناهی»اش و به خاطر آنکه هیچ جرمی را مرتکب نشده بود، به «مرگِ زنده» محکوم شد. اما فقط آنتیگونه نبود که به «مرگِ زنده» محکوم شد، هر زنی به نحوی به «مرگِ زنده» محکوم است؛ زن بودن، یعنی تجربهیِ مرگِ مکرر، مردن در خویش و خود را آفریدن آنگونه که نگاهِ مردانه انتظار دارد. آنیتگونه از جهتِ دیگر نیز برایم مهم است؛ و آن اینکه او فقط نمادِ محکومیت نیست؛ نمادِ طغیان و عصیانِانقلابی در برابرِ قدرتِ سیاسیِ ظالمانه نیز هست؛ بنابراین، در آنتیگونه من هم به وضعیت و جایگاهِ وجودیِ خویش آگاه میشوم و هم به من میآموزد که هر انسانیـفرقی نیست زن باشد یا مردـ میتواند طغیان کند و قوانینِ آهنین را زیرِ پا بگذارد. به عبارتِ دیگر، برایِ من آنتیگونه بیشتر از آن جهت جالب است که نمادِ طغیان است؛ نمادِ رفتن ورایِ وضعیت موجود و همگانیسازیِ اوضاع اضطرار؛ با مرگِ او وضعیتِ اضطرار که روزی فقط تقدیرِ آنتیگونه بود، تمامیِ شهر تبِس را فرا گرفت. به هرحال، با خواندنِ این نمایشنامه در یافتم .که یک انسانِ طغیانگرِ چون آنتیگونه، نسبت به خواهرش «ایسمنه» که تسلیمِ وضعیت شد، در جایگاهِ بسیار بالاتری قرار دارد و بنابراین بهتر است طاغی و عصیانگر باشم، نه تسلیمِ وضعیت.آنتیگونه همزاد و معلم من است و به من آموخت که باید خودم خودمرا آنگونه میخواهم و دوست دارم بیافرینیم، نه آنگونه که دیگران انتظار دارد. علاوه بر مطالعة تئاتر که تا هنوز هم هرگاه فرصت شود، نمایشنامه میخوانم، حدود هشت ماه با«گروهِ تئاترِ آفتاب» کار کردم؛ تجربة عملی تئاتر برایم بسیار لذتآور بود.آرزو دارم روزی در نقشِ آنتیگونه بازی کنم. با دنیای تحلیل و خبرنویسی هم تا حدودی آشناهستم، زیرا مدتی، به فعالیتهای ژورنالیستی روی آوردم و گزارشِ مستندی را تحت عنوان «زندانِ زنان»، در بارهی وضعیتِ رفتبار زنانِ زندانی در ولایتِ قندوز، تهیه کردم. در این گزارش وضعیتِ زنانی زندانیایِ را روایت کردم که نه تنها خودِ آنان، بلکه کودکانِ آنها همراه مادرانِ شان در زندان به سر میبردند. این گزارش بازتابِ جهانی هم داشت وکارگاهِ آموزشِ ژورنالیست از سویِ BBC، به مقام نخست گزارشنویسی، دست یافتم. حدودِ یکسال، در «هفتهنامه»ی که از سوی «وزراتِ اطلاعات و فرهنگ» در ولایت قندوز منتشر میگردید، فعالیتِ ادبی داشتم و در واقع هر هفته یک قطعهی ادبی و داستانی از من در آن منتشر میشد. چندی هم در رادیو «زهره» که هزینهی مالیِ آن توسط «آیساف» تامین میشد و همچنین در «آژانسِباختر»، به حیثِ ژورنالیست فعالیت کردم. نتیجة این فعالیتهایم آن بود که مقام بهترین ژورنالیستِ زن در ولایتِ قندوز را به دست آورم.
ا.ب: تا اینجا بیشتر در بارة فعالیتهایِ حرف زدید، آیا امکان دارد کمی در بارة ویژگیهای شخصیتیِ تان حرف بزنید. البته همانطور که خود تان اشاره کردید در جامعة افغانستان که هیچ کسی حاضر نیست ویژگیهایِ شخصیتیاش را دیگر بدانند، این کار سخت است ولی به هرحال هدفِ ما آن است که مخاطبانِ تان با شما بیشتر آشنا شوند.

ا. س: نخست باید بگویم که من با این تفکیک که کار و فعالیتِ آدمها را از شخصیتِ شان جدا میکنند، زیاد موافق نیستم، به ویژه در دنیایِ هنر این تفکیک کاملا معنایش را از دست میدهد. هنرمند خودش را در هنرش صورت میبخشد و در واقع هستیِ هنرمند، چیزی نیست جز "هستیِ هنریِ او". هنر هنرمندی، تصویر عینی از شخصیت و در واقع دنیایِ درونی اوست. پیشتر گفتم که من در آغاز نقاشی میکردم، بعد به تئاتر روی آوردم و همین طور به کارهایِ ژورنالیستی. این سرگردانی در دنیاهایِ متفاوت برای آن است که هیچ کس خودش و به تعبیر شما «ویژگیهایِ شخصیتی»اش را خوب نمیفهمد. موسیقی و آوازخواندن تنها چیزی بود که خودم را در آن کشف کردم و به بیان دیگر آنرا به عنوان پاسخی به تناقضاتِ وجودیام پیدا کردم. براین اساس میتوان گفت آهنگهایم صورتهایِ عینیشدة و محسوس وجودِ من هستند. اما اگر بخواهم مطابق معمول چیزهایی را در بارة ویژگیهای شخصتی ام بگویم، من در کل آدمِ منزوی و ساکتی هستم و از روابطِ اجتماعی گسترده، خوشم نمیآید. روابطِ اجتماعیِ گسترده با شیوة زندگیایِ کسانی که در دنیای متن و هنر زندگی میکنند، سازگاری ندارد و در واقع "اتلافِ وقت" است. اکثر اوقات حس میکنم، اطرافیانم مرا درک نمیکنند، و در نتیجه آنها را نوعی «مزاحم» تلقی میکنم. در افغانستان، ادعاها زیادند اما با کوچکترین آموزنی، پوچیِ این ادعاها آشکار میگردد. در این جامعه هیچکس آنقدر «شجاعت» ندارد که راست بگوید؛ دروغگویی و لافزنی، برای این مردم درونیشده و طبیعی است که این فرهنگِ دروغپرور، محال است انسان راستگو به بار آورد. در اینجا جامعه به هیچکس نمیشود اعتماد کرد و به هیچ چیز. نه به افراد، نه به دولت و نه به پلیس، تنها خودما میتوانیم حافظ و نگهبانِ خود باشیم. از خندیدن با صدایِ بلند خوشم نمیآید. به ندرت رخ داده که با صدایِ بلند بخندم. هرگاه دلتنگی بر من غلبهکند به «سکوت» پناه میبرم. به گمانِ من «فریادها» در ظلمتِ سکوت ریشه دارند و به همین جهت گوشخراش و تکاندهندهاند. اگر یکسره جیغ بکشیم، فریاد معنا ندارد و اگر همه جیغ بکشند، فریادی شنیده نخواهد شد. پیاده رویرا دوست دارم، تنها راهرفتن در خیابانها و گمشدن در شلوغیِ شهر را، اما متاسفانه در کابل جایی برای گمشدن نیست؛ چشمان خیرة اجتماعِ سنتی این شهر در همهجا آدمها را زیر نظر دارد. مردم افغانستان، «چشمِ چران» هستند. معذرت میخواهم که واژة «چران» را به کار میبرم، اما اگر «چریدن»، «خوردن» معنا دهد، این مردم با چشمِ شان رهگذران را در خیابانها «میخورند»، به ویژه اگر رهگذران کسانی باشند، که کمی متفاوت لباس بپوشند. دریا را دوست دارم، به ویژه صدایِامواجرا؛ یک نوع دریاشیفتگیِ خاصی در من وجود دارد. دریا، شکوه و «ولایی» خاصی دارد؛ اگر دریا بروم و تنها باشم یقینا غرق خواهم شد، زیرا وقتی دریا را میبینیم، بیاختیار روان میشوم تا به قلبِ آن برسم. کوهها را دوست دارم، اما نه برای بالارفتن، بلکه برای آنکه از بالای کوهها خودم را پایین اندازم و «لذتِهبوط» را تجربه کنم. از میانِ رنگها «رنگِ زرد» را دوست دارم. از «هوا پیما» سوارشدن، متنفرم، بالهای کاذب و مصنوعی آن آزارم میدهد. از رنگها رنگِ زرد را دوست دارم، دلیلش برایم روشن نیست، ولی به هرحال رنگِ زرد برایم حالتِ استعلایی دارد و قدرتِ تخیلمرا بیشتر میکند.

ا. ب: خب! پیش از آنکه شما در آغوش دریا غرق شوید و یا از بالایِ کوه خودِ تانرا پایین اندازید، به سراغِ پرسشهایِ اصلی میرویم. در آغاز مصاحبه میخواستم فقط در باره آهنگِ «سنگسار» با شما بحث و گفتـوـگو داشته باشم، ولی وقتی شما در باره زندگینامة تان توضیح داید، به ویژه از همذاتپنداریِ خود با «آنتیگونه» گفتید، بحث شیوة دیگری به خود گرفت و ما ناگزیریم در پرسشهای خود تجدید نظر کنیم. شاید بهتر باشد پرسشهایِ اصلیِ مان را اینگونه آغاز کنیم که شما به حیثِ یک هنرمند، اوضاع هنر موسیقی را در افغانستان چگونه ارزیابی میکنید؟

ا. س: پیش از همه باید گفت که به نظرِ من سخنگفتن از هنر در افغانستان، به ویژه هنرِ موسیقی، بیمعناست؛ زیرا فضایی هنری، و شاید کلیتِ فضایِ فرهنگی در افغانستان، فضایِ "تقلید" است، نه نو آوری و خلاقیت. در افغانستان همهچیز، نسخهبرداری است. نمیخواهم بگویم تقلید "بد" است؛ زیرا هنر، نه پدیدة فرودآمده از آسمان و "وحیِ منزل"، بلکه نوعی "تقلیدِخلاق" است؛ تقلید از "تجربة زیسته" و در حقیقت"بازگفتِ زیباییشناسانة" تجربة فردی و تاریخی هنرمند. هنرمند در آفرینشِ امرهنری مطلقا آزاد نیست و ناگزیر است عناصرِ هنریاش را از "دنیای فرهنگ" بگیرد. کار هنری، یک نوع «میانجی»است؛ میانجیایِ که عناصریرا از دنیایِ فرهنگ میگیرد و به ما انتقال میدهد تا دیدِ ما را نسبت به این دنیا تغییر دهد. مخاطبان پس از قرارگرفتن در معرضِ اثرِ هنری به دریافت خاصی از جهان میرسد، و در واقع جهانِ فرهنگیایِ شانرا سر از نو "پیکربندی" میکنند. آنچه در افغانستان اتفاق میافتد، "تقلیدِغیرفعال" است؛ بازگفت موبهمویِ کارِ دیگران. پرآوازهترین هنرمندانِ موسیقیای این کشور، فقط بلدند اجراهایِ "لتا" و دیگر آهنگسرایانِ هندیرا بدون کم و کاست اجراء کنند. خُب! اگر بتوانیم تقلیدِ محض را هنر بدانیم و در نتیجه وجودِ هنر را در افغانستان بپذیریم، میتوانیم بگوییم اوضاع هنر در این کشور بسیار بد است و در واقع هنرِ افغانی چیزی نیست جز "پیکربندیِامور متبذل". البته باید بگویم که هنر و هر پدیدة زیباییشناسة دیگری "امرذوقی" است و بنابراین قضاوتهایِ تحلیلی ممکن است چندان ربطی به سرشتِ هنر نداشته باشد. تجربة خودم نشان میدهد که هنر بیش از آنکه "تحلیلی" باشد، "شهودی" است؛ حتی خودِ هنرمند هم قادر نیست سرشتِ هنرشرا توضیح دهد. اگر با توضیح و تفسیر بتوانیم موضوعِ هنری‌را فهم کنیم، در این صورت آفرینشِ هنری لازم نبود، به جایِ موسیقی یا نقاشی و... آنرا با زبان توضیح میدادیم. اثرِ هنری خودش توضیح خودش است. اما به هرحال اوضاعِهنر به طورکلی، و موسیقی به طورِ ویژه نه تنهاخوب نیست، بلکه بیش از حد ناامید کننده است. یک نوعِ سطحینگری و ابتذالِ فراگیر همهچیز و از جمله هنر را میبلعد و هنرمندانِ افغانی در متنِ ابتذال دستـوـپا میزنند. هنرِ افغانی در واقع با ابتذال "تعیین" مییابد.

ا. ب: اگر اوضاع هنر بد است و به تعبیرِ شما یک "نوع سطحینگری و ابتذال دنیایِ هنر را بلعیده" است، شما چرا به دنیایِ روی آوردید؟ آیا در این صورت رویآوردن به هنر رفتن به استقبالِ ابتذال نیست؟
ا. س: واقعیتبودگی چیزی دلیل نمیشود آنرا بپذیریم. مثلا در جامعة ستم و نابرابری وجود دارد، آیا میتوان گفت چون این دو وجود دارند، پس باید تسلیم شد. اگر یاد تان باشد من گفتم، ابتذال، اختصاص به دنیایِ هنر ندارد. از دولت و پارلمان گرفته تا رسانهها و فضاهایِ روشنفکری، همگی به این اتبذال گرفتارند. نکتة دیگر اینکه، ابتذال امر آسمانی نیست، هرکدام از ما به نسبتی حامل این "ابتذال" هستیم؛ اتبذال قایم است به "افرادِ واقعی". مسئله اما آن است که مقاومتِ در برابر این وضعیت باید از جایی آغاز گردد. من تا آنجا در توان دارم، میخواهم با این جریان مبارزه کنم؛ من به هیچوجه ادعا ندارم که فاصلهگیریِ مطلق از این وضعیت امکان دارد. اما به هرحال هدفِ من از روی آوردن به دنیایِ هنر فاصلهگیری از این سطحینگری و ابتذال است. فاصلهگیریِ از این ابتذال البته بدون تغییر نگرشِ اساسی نسبت به هنر امکان ندارد. یگانه راه آن است که مضامینِ اخلاقی را در پیکربندیِ هنری وارد کنیم. یعنی به جای "افغان" "افغان" و "دلبرک" "دلبرک"، "کابلجان"، "کابلجان" و اینچیزها، باید ایدههایِ جدیتر و انسانیتری را طرح کرد؛ ایدههایِ که باورهایِ اسیاسیِ جامعهرا به چالش میکشند و در آن «کابل فقط "جان" نیست، شهرِ خون و فاجعه نیز هست.» این کار، اما، با شعار نمیشود، نیاز به ریاضتکشی و تحملِ رنجهایِ بسیار دارد. برای رسیدن به «لذتِ تجربة هنری» ضروری است که از بسیاریِ لذتهای دیگر چشمپوشی کنیم. هنر در واقع «تقوایِ عاطفه و احساس است»، بنابراین با هنر میتوان احساسِ عاطفهیِ سرشار ازگناهِ افغانیرا تطهیر کرد. البته این تطهیر در هنر محدود نمیشود، میشود از راه نوشتن، نقاشی و دیگر بیانهایِ ممکن خود را از گناهِ تاریخی تطهیر کرد، اما موسیقی، بیان بسیار تاثیرگذار است و در تاثیرگذاری هیچ چیزی به پای موسیقی نمیرسد. مهم آن است که ما به قدرتِ اخلاقیـسیاسی هنر را باور کنیم. بنابراین هدف من از رویآوردن به به موسیقی یک هدفِ اخلاقی است:پالایشِ احساس و عاطفة این جامعه از گناهِ تاریخی. من برای کارهایم مضامینِ روشنفکرانه انتخاب کردهام. میتوانم از آهنگِ سنگسار نام ببرم که هم »ضدتاریخ» است و از افغان افعان در آن خبری نیست و هم ضدِ خشونتِ قانونی که به حیثِ " قانونِ فقهی" بر زنان و تا حدودی هم بر "مردان" اعمال شده است و هم باورهایِ اساسی جامعهرا که در آن "سنگسا" قانون الهی تلقی میگردد، به چالش میکشد. البته این بدان معنا نیست که امرِ روشنفکرانه سخنگفتن از برج عاج است و با رنج و دردِ مردم ارتباطی ندارد؛ امر روشنفکرانه، روشنیاش را از درد مردم میگیرد. از نظر من هنرمند باید مترجمِ درد و رنج جامعه باشد. تا آنجا که به جامعة افغانستان ارتباط دارد، هنری که نسبت به رنج بیاعتنا باشد و رخدادهایِ تاریخی را بازتاب ندهد، در رسالتش ناکام بوده است: این همان چیزی است که من از آن «ابتذالِ هنری« یاد میکنم. اگر بخواهیم در جهان هنر، به ویژه هنر موسیقی که من آنرا به مثابهیِ یگانه بیانِ انتقادی انتخاب کرده ام، پاسخی است به «اضطرابهایِ وجودیِ من». به بیان دیگر، هنر، تنها چیزی است که با آن میتوانم به «اضطرابهایِ وجودی»ـام، پاسخ دهم، اما زمانی که بتواند اضطرابهایِ وجودی مرا پاسخ دهد، به اضطرابهایِ وجودی افراد زیادی پاسخ داده است،. زیرا بسیاری از همنسلانم اضطرابهایِ وجودی مشابهِ من دارند. کسی که میخواهد تناقضاتِ دیگران‌را حل کند، هرگز موفق نمیشود، اما کسی به تناقضاتِ وجودی خودش راه حل درست پیدا کند، به تناقضاتِ وجودیِ دیگران نیز پاسخ داده است. شاید برای دیگران هنر معنایِ دیگری داشته باشد، اما برایِمن «هنر بازگفتِ رنجِ آدمی است» و شادی و لذتِ ناشی از هنر هم به گفتة بتهوون چیزی نیست، «جز شادی از راهِ رنج». اینکه صدایِ مردمانی که موردِ ستم واقع شدهاند، بازتاب داده نمیشود، دچار اضطراب میشوم؛ بنابراین من بر آنام که با موسیقیِ و آواز، رنجِ مردم را به بیانِ زیباییشناسانه ترجمه نموده و نگاهِ مخاطبانام را نسبت به این دنیا تغییر دهم. در آهنگِ سنگسار، کوشش کردهام به مخاطبانم بگویم که سنگسارِ قانونِ ازلی نیست، این قانونرا آدمیان ساختهاند و میتوان این قانونرا تغییر داد. روزی این سنگها تمام خواهند شد، روزی کذب و خطای «حرفهایِ رنگارنگ» و «نیرنگ» که از سنگسار قانونِ کنترل ساخته و این دریافتِ خطای شان را به خدا نسبت میدهند، برملا خواهد شد. همین طور «آبیجان.» این آهنگ یک ترانة فولکلور است؛ به لهجة هزارگی و در ظاهر ساده به نظر می‌رسد؛ از نظرِ من اما این آهنگ محتوایِ تاریخی دارد و به آسانی میتوان آنرا به یک «بیانِعمومی» و «زبانِمشترک» تبدیل کرد. به همین دلیل «آبیجان» را هم برایِ مردم عادی قابل فهم است و حس همذاتپنداریِ آنانرا بر انگیزد و هم میتواند برای گروههایِ روشنفکری، از آن حیث که تقدیرِ تراژیکِ یک «مادر» در آن با مرگ رقم میخورد و زندگی او بر اثر اصابتِ گلوله پایان مییابد، جذاب باشد.

ا.ب: آیا نگاه تان به هنر بیش از حد بدبینانه و سیاه نیست؟
ا. س: شاید این طور باشد! برای من مرز سفیدی و سیاهی چندان روشن نیست. آیا در فقدانِ سیاهی سفیدی قابل تصور است، یا بالعکس؟ آیا دیدن و افشاکردنِ سیاهیها بالاترین بصیرت نیست؟ اگر هنر درونمایههایش را از تجربة زیستة ما میگیرد، در این صورت آیا نشان دادن زندگیِ سربهسر سیاه به صورت سفید، دروغ نیست؟ و بیشمار پرسشهای دیگر. اما به هرحال هنر روایتی از تجربة شخصیـتاریخیِ هنرمند است. این تلقیِ من از هنر که «هنر بازگفت رنجِ آدمی است» بیارتباط به تجربة تاریخی من نیست. هنر بیشتر با الهام و شهود سر و کار دارد، بنابراین علاوه بر بعد آگاهی و نیتمندانه، عناصرِ ناخودآگاه نیز در آن نقش دارند. هنر به تعبیر روانشناسان با «کهنالگوها» رابطه دارد. گوستاو یونگ، میان حرکتهایِ چارلیچاپلین در سینما و «خدایِ آشوبِ عصرِ باستان» ارتباط قرار کرده است و معتقد است حرکت چاپلین، مبتنی بر کهنالگویِ انسانها از خدایِ آشوب است. از این منظر میتوان گفت بعدِ رنج به تجربههایِ تاریخیایِ بر میگردد که بسیاریِ از آنها را خودم به صورتِ مستیقم تجربه نکردهام، اما بر سرنوشتِمن عمیقا تاثیر داشتهاند. اگر خدایِ آشوب در چاپلین به رستاخیر تصویر بدل میشود، این امکان هم وجود دارد که کهنالگوی رنجهای تاریخیِ که بر زندگیِ من همواره سایهگستر بودهاند، در من به صدا بدل گردد. سرگذشت من با رنج پیوندِ دیرینه دارد و من به عنوان سوژه حقیقت نمیتوانم شعار بدهم و از آنها بگریزم، زیرا «هنر تبلیغ نیست، حقیقت است.»
ا. ب: هرکسی در این دنیا خودش‌را مرکزِ حقیقت تصور میکند، منظورِ تان از سوژة حقیقت چیست؟ چرا شما خود را سوژه حقیقت میدانید؟
ا. س: منظورم از سوژه حقیقت کسی است که حقیقتهایِ پنهانِ تاریخ در آن وجهِ عینی و انضمامی پیدا میکند. سوژة حقیقت درکِ شهودی و حقیقی از روندِ تاریخ دارد و این سوژه کسی نیست، جز «انسانِ ستمدیده». من از دو جهت خودم را سوژة حقیقت میدانم؛ نخست اینکه ریشة اجتماعیـتاریخیام به مردمی میرسد که هرگونه رنجِ رخدادپذیر، از رنجِ آوارگی گرفته تا شکنجه، اخراجِ اجباری و" قتلِعام" را تجربه کردهاند. من در واقع ققنوسِ برخاسته از آتشِ قتلعامهایِ تاریخیام. دوم اینکه من زنام و قربانیِ ستمهایِ مضاعف. زنان به معنایِ واقعیِ کلمه سوژة حقیقتاند، زیرا بیشترین ستمهای ممکن بر آنها روا داشته میشوند. به همین دو دلیل اگر آهنگهایم بازتابِ رنجهای تاریخیام نباشد، دروغ گفتهام: دروغ به خودم و به مخاطبانم و به تاریخ. هنرِمن، تجلی وجودم هست؛ من وجودم را به صدا و نتها قطعه قطعه نموده، به گونهی خاصی صورت میبخشم، تا شاید بتوانم سکوتِتاریخی را بشکنم. در سنگسار، من بارانِ سنگها را به درستی در تنم حس میکنم و البته سوژه حقیقت نمیتواند به «اتوپیایِ رهایی» نیاندیشد. آبیجان، رنجِ از دستدادنِ مادر است؛ رنجی کودکان در خانه بازگشتِ مادر را دارند، اما مادر هرگز بر نمیگردد. این سوژه جزئی ما را به کلیتِ تاریخ پیوند میزند که در آن مادرانِ زیادی در راه بازگشت به خانه جان دادهاند. ترانههایم در واقع بازتابِ صدایِ «سکوتِاجباری» است که سالها بر ما تحمیل شده است.
ا. ب: چرا موسیقی؟ آیا بیانِ دیگری جز موسیقی وجود ندارد؟
ا. س: بیتردید، برای پاسخ دادن به تناقضاتِ درونی، شیوههای بیانی متفاوتی وجود دارند و اضطرابهایِ وجودیرا میتوان به شیوههایِ متفاوت پاسخ داد. مثلا میتوان با ادبیات که بسیار علاقه دارم، به ویژه فروغ فرخزاد را که هرگاه تنها میشوم و به سکوت پناه میبرم، همچون تخیلِ سیاهی بر تنهایی ام سایه میگسترد و مرا به «صدا» و «آوازخوانی» فرا میخواند، به این تناقضات و اضطرابها پاسخ داد. میتوان تاریخنگار شد و یا بیانهایِ پیچیدهتری چون جامعهشناسی، روانشناسی و به ویژه فلسفه که یکی دیگر از حوزههایی است که بسیار به آن علاقه دارم، روی آورد. هنر تنها بیان نیست، اما شاید بتوانیم بگوییم قدرتمندترین بیان هست. من از نقاشی و تئاتر و روزنامهنگاری شروع کردم به موسیقی رسیدم. اولین تجربهیِ من از موسیقی بسیار جالب است، حس کردم گمشدة را در وجودم کشف کردم. صدایِ موسیقیِ آوایی است که از تار و پود وجودم بر میخیزد. مهمتر از همه اینکه هنر «مفهوم» نیست، «حقیقت» است. در فلسفه و دیگر علوم ما با مفاهیم سرو و کار داریم، اما در هنر میتوان حقیقتِ نابرا تجربه کرد. شعر تجربهیِ زبانیِ ناب است و موسیقی تجربة صدایِ ناب. وقتی آواز میخوانم، صدایم را نمیشنوم، در واقع خودِ صدا هستم؛ صدایِ نابی که بیان و توصیفش برایم سخت است و باید اعتراف کنم که یک تجربهی بیانناپذیر است و به گفت نمیآید. هر آهنگی برایم ثبتِ لحظههاست و جاودانهکردنِ آنها. بیبهانه که هنوز آنرا نشر نکردهام، ثبت موبهموی لحظاتِ دلتنگی است و سنگسار که البته خودم آنرا زیاد دوست دارم، ثبتِ لحظههای سرشار از خشونت است؛ لحظههایی که سنگها بر بدنِ انسان میبارند. آبیجان نیز ثبتِ لحظههاست و سرنوشتِ مادریرا روایت میکند که تیر میخورد و میمیرد. این درون مایة تراژیک اختصاص به آهنگهایی که نام بردم ندارد؛ عاشقانهترین آهنگهایم محتوایِ غمگین دارند، زیرا من پدیدارِ تاریخیام وبه عنوان هستیتاریخی متولد شده در تاریخ ستم و فاجعه، نمیتوانم ورایِ تاریخ پا بگذارم.
ا.ب: ببخشید که وقت تان را زیاد گرفتیم و شما را واداشتیم زیاد حرف بزنید. البته برایم بسیار جالب است که باکسی مصاحبه میکنم که نگاهِ کاملا متفاوت به هنر دارد؛ نگاه تا حدودی روشنفکرانه. شما پیشتر گفتید که هنرمندِ افغانی در متن ابتذال وامانده است. از نظر شما رسالتِ هنری که بتواند از این ابتذال فاصله بگیرد، چیست؟
ا. س: توضیحِ این امر که چگونه از ابتذال فاصله بگیریم، چندان آسان نیست. پیشتر یادآور شدم که هدفِ من از واردشدن در دنیایِ هنر فاصلهگیری از ابتذال است. طرحِ ایدة فاصلهگیری از ابتذال از آنرو معنا دار است که «ابتذال» امر ذاتی نیست؛ پدیدارِ تاریخی و برساخته است. امورِانسانی و فرهنگی همانگونه که توسطِ آدمی آفریده میشود، توسط آدمی از بین میرود. به گمانِ من یگانه راه فاصلهگیری از این ابتذال آن است که برای هنر وظیفة اخلاقی و انسانی قایل شویم. منظورم از رسالتِ اخلاقی، نیز اخلاق متافیزیکی و غیر قابلِ تعریف نیست. منظور از رسالتِ اخلاقیِ هنر آن است که واقعیتها و حقایق زندگی را بازتاب دهد. یکی از خطاهایِ هنرمندانِ افغانی آن است که به جایِ آنکه به صدایِ وجدان گوش دهند، به شعار روی میآورند؛ شعارهایی که وجدانِ شان به روشنی آنرا تکذیب میکند. هنر به یک معنا جستـوـجوی رویاها و آرزوهایِ از دست‌رفته است؛ برای شخص خودم، آبیجان، احیایِ مادرانی است که از دسته دادهایم. اگر آنها نیستند، دستِ کم میتوانیم در دنیای هنر و آواز آنها را بازآفرینیم و به دین طریق جهانِ مان را معنوی و اخلاقی بسازیم؛ من کوشش کردم از طریق تجربهی زیباییشناسانه آرزوی داشتن مادر را به واقعیت تبدیل کنم. سنگسار سرگذشتِ زنانیرا به تصویر میکشد که با خشونتِ تمام سنگباران شدند. دلتنگی ام در بیبهانه که عاشقانهترین آهنگِ من است، دلتنگی برای زمان از دست‌رفته است؛ زمانی از دسترفته و فرصتهایِ زندگیایِ که نسلِ ما از آن محروم شده است. این بازآفرینی جهان از دستداده، نباید این تلقی‌را به وجود آورد که زندگیرا میتوان در کلیتِ آن تجربه کرد؛ زندگی همواره ناتمام است؛ حتی اگر بپذیریم که هنر توانِمندترین بیان است، باز هم زندگی را نمیتوان در کلیتِ آن به فرم تبدیل کرد؛ زندگی همواره ناتمام است و نا تمام خواهد بود. همچنین خطاست اگر بازآفرینی زندگیِ دریغ شده را گذشتهگرایی بپنداریم. ما از آن جهت زندگیِ دریغ شده را در هنر و توسط هنر، باز میآفرینی میکنیم که «حالرا وارد مرحلة بحرانی سازیم» و به مخاطبانِ گوشزد کنیم که آن زندگی که زمانی از ما دریغ شده، هر آن امکان دارد، دریغ شود. بنابراین از طریق وارد کردنِ عناصر اخلاقی در "پیکربندیِ امر هنری" میتوان از وضعیتِ موجود فاصله گرفت و هنر را به رسالتِ اصلی آن که همانا تقوایِ احساس و عاطفه از طریق احیایِ امیدها و آرزوهایِ برباد رفته است، نزدیک کرد. صدای من یک صدایِ اخلاقی است و تردیدی نیست که تنها صدایی میماند و میپاید که میتواند از به درستی از پسِ رسالتهایِ اخلاقیاش بر آید.

ا.ب:خب بسیار تشکر، پرسشهای ما تمام شد، اگر نکاتی از دید ما پنها مانده و ضروری است گفته شود، خود تان بگویید.
ا. س: فکر کنم بخشی از نکات مهمی را که در بارة هنر میدانستم گفتم، البته همیشه ناگفتهها بیش از گفتههاست و بنابراین چیزهای زیادی برای گفتن هست که فعلا وقت نیست. تنها چیزی که می خواستم بگویم این است که به زودی یک "کانسرت" برگزار خواهم کرد و در آن چند تا از آهنگهایِ جدیدم را اجراء خواهم نمود. همین.

الهه سرور و تحولی در موسیقی افغانی

نویسنده : جمهوریِ سکوت/ اسد بودا

برای شنیدن صدای الهه لینک های زیر کلیک کنید.

http://www.youtube.com/watch?v=D9PMQW5JnHc&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=W5AQ5YkJJBQ&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=Ctihk5dOS8Q&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=YjCwQorZqhU&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=mZsYtDDzdcc&NR=1

http://www.youtube.com/watch?v=qFXG6plLoBk&NR=1

http://www.youtube.com/watch?v=RiPgSH1bv6Y&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=0r_aPAXxBik&feature=related

http://www.youtube.com/watch?v=MbYIU4fDcAc

¤ لینک |ساعت ۱۱:٠٠ ‎ب.ظ علی عبدالله

از رستاخیزملی

لینک نظرات ()

مطالب اخیر نگاهی کوتاه به نوشته مسعود فارانی به عنوان فدرالیسم؛ طرح مناسب برای همزیستی، نه جدایی در بدخشان انتقاد از یک وکیل به چاقوکشی انجامید تاریخ ناموسی افغانستان ( وردک التاریخ) اندر باب بی بی مهرو و پوهاند عبدالقیوم وردک بی بی مهرو: و در فرجام چرا؟ به ادامه اعمال فاشیستی پشتون نیزه سازی به وردکیزه سازی انجامید فرصت طلایی برای طرح فدرالیزم در افغانستان باید‌ها و نبایدهای تغییر نظام سیاسی در افغانستان
دوستان من رستاخیزملی فرترازمرزها جامرچ پایان تاجیکم تاجیک میدیا استادکریمی استالفی دختران اصلاح طلب باورسبز کشم زیبا دروازیان فدرال کام بخش نیکوی دهخدا خراسان ستاویز استاد راوش حافظ خانهء دل نگینه لعل بدخشان (بحری) سنگاب خواهان آزانس کوکچه پرس پژواک شورای متحدملی فرانسه افغانستان وطندار داکتر مهدی آریانا دختر آرزوها برگردان انگلیسی به فارسی حکایت نامه فال حافظ اشعار ماندګار احمدیاسین فرخاری شیوای شرق خاهان حزب پان ایرانیست شغنان بدخشان افغانستان تارگاه اصلاح طلبان افغامستان رادیو رنگین کمان بی بی سی خاوران جاودان کوفی حماسه زن عزال دربند انجمن اندیشمندان بدخشان جمهوری سکوت برگردان فارسی به فارسی برگردان متون فارسی به انگلیسی رهروان اخبار فناوری اطلاعات کلوب مدیران و متخصصان شبکه اجتماعی بهشت من